نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده

Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources

10.22034/hyd.2022.50851.1633

چکیده

در این تحقیق به مدلسازی اثرات اقدامات مدیریتی به منظور بهبود وضعیت منابع آب و خاک حوزه آبخیز تویسرکان در محیط نرم افزار mDSS پرداخته شده است. برای این منظور ابتدا، از طریق رویکرد DPSIRبه تحلیل وضعیت سیستم حوزه آبخیز پرداخته شد.در ادامه برای پیش‌بینی اثرات هر یک از فعالیت-های مدیریتی از شاخص‌های حاصل از چهار ملاک فیزیکی، اجتماعی، اقتصادی و اکولوژیکی استفاده شد. در نهایت به منظور اولویت‌بندی فعالیت‌های مدیریتی پیشنهادی از تکنیک‌های TOPSIS و SAW در محیط نرم افزار mDSS استفاده شده‌ است.با توجه به نتایج حاصل از رویکرد DPSIR،مهمترین فشارهای موثر بر سیستم تصرف و تغییر کاربری و از بین رفتن پوشش گیاهی معرفی شده است. همچنین از مهمترین اثرات ایجاد شده بر وضعیت سیستم حوزه آبخیز، معیارهای از بین رفتن پوشش گیاهی، کاهش تغذیه آب زیرزمینی و افزایش خطر و خسارت سیل معرفی شده است. در نهایت با توجه به نتایج رویکرد DPSIR،مجموعه راهکارهای اصلاح بیولوژیکی مرتع و عملیات بیومکانیکی جهت ذخیره نزولات، برای بهبود وضعیت منابع آب و خاک حوضه پیشنهاد شد. با توجه به نظرات خبرگان و شرایط محیطی منطقه هفت فعالیت مدیریتی (قرق، درختکاری، احداث باغ،علوفه کاری، کنتورفار،کپه کاری و بذرپاشی) از مجموعه راهکارهای اصلاح بیولوژیکی مرتع و عملیات بیومکانیکی جهت ذخیره نزولات انتخاب شد. با توجه به نتایج بدست آمده از اولویت‌بندی فعالیتهای مدیریتی در کلیه روش‌های پیشنهادی، فعالیت درختکاری بیشترین امتیاز را به خود اختصاص داده است و در اولویت ابتدایی قرار گرفته است و فعالیت کنتورفارو کمترین امتیاز را به خود اختصاص داده است و در اولویت انتهایی قرار دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Modeling the effects of management Actions to improve the status of water and soil resources of Tuyserkan watershed in mDSS software environment

نویسنده [English]

  • Ehsan Alvandi

دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

چکیده [English]

In this research, Modeling the effects of management Actions to improve the status of water and soil resources of Tuyserkan watershed in mDSS software environment have been studied.For this purpose, first, the status of the watershed system was analyzed through the DPSIR approach.In order to predict the effects of each management activity from the indicators obtained from Four physical, social, economic and ecological criteria were used.Finally, in order to prioritize the proposed management activities, TOPSISand SAWtechniques have been used in the mDSS software environment.According to the results of the DPSIR approach, the most important pressures affecting the system Land use change,Capture and vegetation loss have been introduced.Also one of the most important effects on the status of the watershed system is the criteria for vegetation loss, reduced groundwater recharge and increased risk of flood damage.Finally, according to the results of the DPSIR approach, to improve the status of water and soil resources A set of solutions for biological rangeland improvement and biomechanical operations to store rainfall in the basin was proposed.According to the opinions of experts and environmental conditions of the region from a set of solutions for biological improvement of rangeland and biomechanical operations Seven management activities(Rangeland exclusion,Afforestation,Orchard development,Forage cultivation,Contour furrow,Pile seeding and Seeding)were selected to store rainfall.According to the results obtained from the prioritization of management activities in all proposed methods,Afforestation activity has the highest score and is in the initial priority and the activity of Contour furrow has the lowest score and Is in the final priority.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Multi-criteria decision making
  • TOPSIS
  • SAW methods
  • mDSS software
  • Tuyserkan watershed