نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 استاد/دانشگاه تبریز

2 گروه ژئومورفولوژی دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی دانشگاه تبریز

3 دانشجوی دکتری دانشگاه تبریز

چکیده

در این پژوهش به منظور شناسایی توزیع مکانی فرسایش خاک و تولید رسوب در حوضه آبخیز سراب سیکان از معادلۀ جهانی اصلاح شده هدررفت خاک، سامانۀ اطلاعات جغرافیایی و فن سنجش از دور بهره گرفته شده است .ابتدا با استفاده از داده‌ها و اطلاعات هواشناسی، خاکشناسی و مدل رقومی ارتفاعی با تفکیک 10 متری هر یک از فاکتورهای فرسایندگی (R) ، فرسایش‌پذیری (K) ، شیب و طول شیب (LS) و حفاظت خاک (P) در محیط Arc GIS محاسبه گردید. از سنجنده‌ی سنتینل 2 نیز جهت استخراج و تهیه فاکتور پوشش گیاهی حوضه (C) در محیط نرم افزارENVI استفاده گردید. در نهایت با ترکیب این فاکتورها مقدار فرسایش حوضه محاسبه گردید و با روش‌های مختلف نسبت تحویل رسوب (SDR) میزان رسوب تولید شده در حوضه به دست آمد. نتایج نشان داد که مقدار فرسایش در سطح حوضه از 003/0 تا 4/248 تن در هکتار در سال در سطح پیکسل متغیر بوده و میانگین هدر رفت خاک در حوضه 3/22 تن در هکتار در سال می-باشد. در بین فاکتورهای مدل ، فاکتور LS با ضریب همبستگی 92/0=R2 بیشترین تأثیرگذاری در فرسایش خاک را نشان داد. همچنین مقدار نسبت SDR با روش‌های مختلف بین 12/0 تا 36/0 محاسبه گردید که پس از تلفیق با نقشه فرسایش، بار رسوب حوضه محاسبه گردید. میانگین بار رسوب با روش بویس 8/2 تن در هکتار در سال می‌باشد که نسبت به روش‌های دیگر به مقدار رسوب ایستگاه با میانگین 65/1 تن در هکتار در سال نزدیکتر می‌باشد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Estimation of erosion-sediment in Sarab Sikan Watershed using RUSLE model

نویسندگان [English]

  • Mohammad Hossein Rezaei Moghaddam 1
  • asadollah hejazi 2
  • Mehdi Mezbani 3

1 Professor/University of Tabriz

2 Department of Geomorphology, Faculty of Planning and Environmental Sciences, Tabriz University

3 PhD Student of University of Tabriz

چکیده [English]

In this study, in order to identify the spatial distribution of soil erosion and sediment production in Sarab Sikan basin, the RUSLE model, GIS and remote sensing technology are used. First, using meteorological data, soil and digital elevation model with a size of 10 meters, each of the factors of erosion erosivity (R), erodibility (K), slope and slope length (LS) and soil protection (P) in the Arc GIS was calculated in Arc GIS. Sentine2 satellite sensor was also used to extract and prepare the vegetation factor of the basin (C) in ENVI 5.3 software environment. Finally, by combining these factors, the amount of basin erosion was calculated and the amount of sediment produced in the basin was obtained by different methods of sediment delivery ratio (SDR). The results showed that the amount of erosion in the basin is varies from 0.003 to 248.4 t ha-1y-1 and the average erosion in the basin is 22.3 t ha-1y-1. Among the model factors, LS factor with a correlation coefficient of R2 = 0.92 showed the highest share in soil erosion. Also, the SDR ratio was calculated by different methods between 0.12 and 0.36, which after combining with the erosion map, the sediment yield of the basin was estimated. The average sediment yield by Boise method is 2.8 t ha-1y-1, which is closer to the amount of station sediment with an average of 1.65 t ha-1y-1 compared to other methods.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Erosion estimation
  • RUSLE model
  • SDR
  • Sediment yield
  • Sarab Sikan Basin