دانشگاه تبریزهیدروژئومورفولوژی2383-3254124520251222Moisture stress and drought monitoring based on correlation analysis between spectral indices based on humidity, vegetation cover and temperature in Shadgan Wetlandپایش تنش رطوبتی و خشکسالی بر پایه تحلیل همبستگی بین شاخص های طیفی مبتنی بر رطوبت، پوشش گیاهی و دما در محدوده تالاب شادگان1911804810.22034/hyd.2024.60376.1727FAمهدیفیض اله پوردانشیار گروه جغرافیا، دانشگاه زنجان، ایرانJournal Article20240201Climate change is one of the most important challenges facing the world. It is predicted that climate change will cause changes in climate patterns and increase the frequency of extreme weather events. One of these climate aggravation phenomena is drought. It is estimated that 55 million people are affected by drought every year. Drought occurs slowly and develops gradually. This makes it difficult to determine when it starts and ends. The onset and development of the drought was subtle and slow, but the residual effects are devastating. Lack of water, destruction of the environment, loss of agricultural production, negative impact on human health, hunger and food crises are among the consequences of drought. Drought is a relative situation and should be interpreted separately in each region. Each drought is different in terms of intensity, duration and spatial extent. Drought is defined as a recurring and avoidable phenomenon that is characterized by a lack of rainfall and a lack of water needed by humans Drought can also be defined as a period of unexpectedly dry weather in which a lack of rainfall causes a hydrological imbalance.خشکسالی پس از طوفان پر هزینه ترین رویداد آب و هوایی جهان به شمار می آید. تشخیص به موقع خشکسالی و پیش بینی وقوع آن باعث کاهش هزینه ها و نجات جان انسان ها می گردد. در این تحقیق به منظور ارزیابی بهترین شاخص در برآورد تنش رطوبتی و خشکسالی از 8 شاخص NDVI، NDWI، VCI، SR، MSI، SIWSI، NDII و NMI استفاده شده و تالاب شادگان در بازه زمانی 2018 تا 2023 مورد بررسی قرار گرفت. برای بررسی تغییرات دمایی نیز از شاخص LST بهره گرفته شد. به منظور تعیین مناسب ترین شاخص، ضریب همبستگی پیرسون بین شاخص ها برآورد شده و کارایی هر شاخص در مقیاس چادوک نشان داده شد. بر این اساس شاخص های NDWI، MSI، NMI و LST بیشترین همبستگی را داشته و بر اساس مقیاس چادوک در 5 مورد، شاخص های NDWI و MSI از همبستگی قوی و بسیار قوی برخوردار بوده و بین این دو شاخص همبستگی قوی در حدود 99/0- برقرار بوده است. همبستگی بین دو شاخص LST و NDWI نیز به صورت منفی بوده و حدود 73/0- برآورد گردید. به علت حاکمیت شرایط نیمه خشک در منطقه، شاخص های مبتنی بر پوشش گیاهی از قابلیت بسیار ضعیفی در برآورد خشکسالی برخوردار بوده و همبستگی بین NDVI و NDWI نیز در حدود 05/0 بوده است. لذا بر این اساس می توان چنین نتیجه گیری کرد که در تالاب شادگان شاخص های مبتنی بر تنش های رطوبتی و دمایی نسبت به شاخص های پوشش گیاهی از قابلیت بهتری در برآورد خشکسالی برخوردار بوده اند.https://hyd.tabrizu.ac.ir/article_18048_dd1a4efd4937f4fa532db62edfb19a0c.pdfدانشگاه تبریزهیدروژئومورفولوژی2383-3254124520260112Analysis of Snowline Altitude Phenology in Northwestern Iranواکاوی فنولوژیک ارتفاع برفمرز در قلمرو شمالغربی ایران42202051910.22034/hyd.2025.65504.1775FAبرومندصلاحیاستاد آب و هواشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل.امیرحسینحلبیاندانشیارگروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، تهران، ایرانعباسکاشانیدانشجوی دکتری آب و هواشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلیJournal Article20250405In this study, MODIS daily snow products (MOD10A1 and MYD10A1) were used in the period 2003-2020, and the snow line height in the northwestern territory of Iran (in two ways: 1) the 0˚ isotherm using LST data and 2) for each cell where there is both snow cover and LST is 0˚ or below 0˚) was estimated monthly, seasonally, annually and long-term, and area maps were drawn. Based on the first and second algorithms, the snow line height was in the maximum phase in January and in the minimum phase in July and August. Based on the second algorithm, in January, negative temperature anomalies accompanied by snowfall led to the expansion of the snow line to an altitude of 1974 meters. The increase in air temperature, snow melting and the sharp decrease in snow cover in July and August have caused the regression of this phenological snow characteristic to an altitude of 4811 meters (Sablan Mountain). In the second algorithm, the maximum advance of the snow line height from October to November by 1374 meters towards lower altitude classes has occurred. The snow line height in the winter season (maximum phase) has been moved to an altitude of 2230 meters based on the second algorithm and to an altitude of 4805 meters in the summer pattern (minimum phase). According to the second algorithm, the years 2011 and 2010 have the lowest and highest snow line heights with an altitude of 3408 meters and 3692 meters, respectively.در این پژوهش از فرآوردههای روزانه برف مادیس (MOD10A1 و MYD10A1) در دوره 2020-2003 استفاده و ارتفاع برفمرز در قلمرو شمال غرب ایران (به دو روش 1) خط همدمای 0˚ به کمک دادههای LST و 2) به ازای هر یاخته هم برفپوش وجود داشته باشد و هم LST 0˚ یا زیر0˚ باشد) به صورت ماهانه، فصلی، سالانه و بلندمدت برآورد و نقشههای پهنهای ترسیم شد. بر اساس الگوریتم اول و دوم، ارتفاع برفمرز در ژانویه در فاز بیشینه و در جولای و اگوست در فاز کمینه قرار داشته است. بر اساس الگوریتم دوم، در ژانویه ناهنجاریهای منفی دمایی همراه با بارش برف منجر به گسترش برفمرز تا تراز ارتفاعی 1974 متر شده است. افزایش دمای هوا، ذوب برف و افت شدید گستره برفپوش در جولای و اگوست سبب پسروی این مشخصه فنولوژیک برف به تراز ارتفاعی 4811 متر (کوهستان سبلان) شده است. در الگوریتم دوم، بیشینه پیشروی ارتفاع برفمرز از اکتبر بهسوی نوامبر به میزان 1374 متر بهسوی طبقات ارتفاعی پایینتر اتفاق افتاده است. ارتفاع برفمرز در فصل زمستان (فاز بیشینه) بر اساس الگوریتم دوم به تراز ارتفاعی 2230 متر و در الگوی تابستانه (فاز کمینه) به تراز ارتفاعی 4805 منتقل شده است. بر اساس الگوریتم دوم، سالهای 2011 و 2010 به ترتیب با ارتفاع 3408 متر و 3692 متر کمترین و بیشترین ارتفاع برفمرز را به خود اختصاص دادهاند.https://hyd.tabrizu.ac.ir/article_20519_cc752573f177c8ed324753a9df273533.pdfدانشگاه تبریزهیدروژئومورفولوژی2383-3254124520251222Assessment of the morphological quality of the Khorramrod River, case study: upper and lower segments of Khorramabad city, Lorestan provinceارزیابی کیفیت مورفولوژیکی رودخانه خرم رود، مطالعه موردی: بخش بالایی و پایینی شهر خرم آباد، استان لرستان62431991310.22034/hyd.2025.66489.1788FAشهرامامیریدانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، گروه جغرافیای طبیعی ، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهرانمحمد مهدیحسین زادهدانشیار گروه جغرافیای طبیعی ، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران.Journal Article20250405The Khorramroud River has undergone significant transformations over the past few decades, both at the basin level and within the channel itself. Due to its location in the densely populated area of Khorramabad and its proximity to numerous rural settlements, this river poses risks such as the loss of agricultural lands and increased vulnerability of nearby infrastructure and buildings. The geomorphic processes affecting the river—such as sediment deposition, channel expansion, and bank erosion—are particularly critical in this mountainous region, where their impacts may surpass those of flooding events. Understanding the morphological state of this river can enhance awareness and contribute to its restoration efforts.<br /><br />This study aimed to evaluate the morphological quality of the Khorram River using the rMQI method over the period 2006–2025. The results indicated that the morphological quality of the Khorram River is poor in the northern section (63.95%) and the southern section (57.65%). Findings revealed that, in the northern section, out of six studied reaches, reaches 1, 3 and 4 fall into the poor quality class, while reaches 5 and 6 are classified as very poor. The evaluation of seven reaches in the southern section showed that only reach 4 has moderate quality, whereas the other reaches (1, 2, 3, 5, 6, and 7) are classified as poor in terms of morphological quality. Additionally, the study demonstrated that the Khorram River is experiencing fragile conditions, which may worsen due to the persistence of these conditions and intensification of pressure indices in certain cases.رودخانه خرم رود در طی چند دهه گذشته بهطور چشمگیری تحت تأثیر تغییرات اساسی هم در سطح حوضه و هم در داخل کانال قرار گرفته است. این رودخانه به دلیل واقع شدن در منطقه پرجمعیت خرم آباد و همجواری روستایی زیادی با این جریان، تغییرات در آن میتواند منجر به از دست دادن زمین های کشاورزی، آسیب پذیری زیرساخت ها و ساختمان های مجاور آن شود. در واقع اثرات فرایندهای ژئومورفیک (رسوبگذاری در بستر، گسترش کانال، فرسایش کرانه ها و...) این رودخانه به دلیل قرارگیری در منطقه کوهستانی میتواند از طغیانهای آن مهمتر باشد. شناخت وضعیت مورفولوژیکی این رودخانه میتواند باعث افزایش آگاهی نسبت به احیاء آن شود.<br /><br />این تحقیق به منظور ارزیابی کیفیت مورفولوژی خرم رود با استفاده از روش rMQI در طی دوره زمانی 2025-2006 انجام شد. نتایج نشان داد که کیفیت رودخانه خرمرود در بخش اول(95/63درصد) و بخش جنوبی(65/57 درصد) کیفیت مورفولوژیکی ضعیفی دارد. علاوه براین نتایج نشان داد، در بخش اول از 6 بازه مورد مطالعه بازههای 1-3 و 4 در کلاس ضعیف و بازههای 5 و6 در کلاس خیلی ضعیف قرار دارند. نتایج حاصل از ارزیابی 7 بازه مورد بررسی در بخش دوم نشان داد که تنها بازه 4 کیفیت متوسطی دارد و بازههای دیگر(1-2-3-5-6-7) در کلاس کیفیت مورفولوژی ضعیف قرار دارند. همچنین نتایج پژوهش نشان داد که رودخانه خرمرود دچار شرایط شکنندهای شده و به نظر میرسد با توجه به تداوم این شرایط و در برخی از موارد با تشدید شاخصهای فشار وضعیت این رودخانه را حادتر کند.https://hyd.tabrizu.ac.ir/article_19913_881e0237a12482fc213a7ba560cd6727.pdfدانشگاه تبریزهیدروژئومورفولوژی2383-3254124520260112Landslide susceptibility assessment in a part of northern Tehran cityارزیابی حساسیتپذیری زمینلغزش در بخشی از شمال شهر تهران79631999810.22034/hyd.2025.67496.1794FAمجیدمحمدیدانشیارگروه محیطزیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایرانJournal Article20250526Landslides cause loss of human life, financial damage, and disruption of infrastructure. The development of the Tehran residential area on the steep slopes of the North Tehran has increased dangers like landslides. The goal of this research is landslide susceptibility maping using logistic regression in northern Tehran city. After classification, the maps of conditioning factors and the landslides map were integrated in the GIS environment, and the landslide density in each class was calculated. Logistic regression model was used to create landslide susceptibility map in the study area. Using this model, the weight of the maps was calculated and the final suscepibility map was obtained by summing the weighted maps. The ROC curve and the area under the curve were used to assess the accuracy of the model. The area under the curve for logistic regression was obtained as 0.819, which, according to the provided standard, places this model in the very good category. Results show that approximately 27% of the study area is at high and very high susceptibility to landslides. The calculated area indicates that the region is highly susceptible to landslides, and paying attention to this phenomenon is very necessary. The outcome of this research can be an instrument for infrastructural development, land use planning and road construction. It is recommended that organizations such as Natural Resources, Environment, and Roads and Urban Development consider this map as one of the basic maps in discussing slope instability, to prevent further increase in landslides in this area.زمینلغزشها باعث از دست رفتن جان انسانها، خسارت مالی و تخریب زیرساختها میشوند. توسعه منطقه مسکونی تهران بر روی شیبهای تند شمال شهر تهران خطراتی مانند زمینلغزش را افزایش داده است. هدف این تحقیق تهیه نقشه حساسیتپذیری زمینلغزش با استفاده از رگرسیون لجستیک در شمال شهر تهران است. ابتدا نقشه زمینلغزشهای منطقه تهیه شد. بعد از طبقهبندی، نقشههای عوامل موثر و نقشه زمینلغزشها در محیط GIS روی هم انداخته شده و تراکم زمینلغزشها در هر یک از طبقات محاسبه شد. مدل رگرسیون لجیستیک برای تهیه نقشه حساسیتپذیری زمینلغزش استفاده شد. با استفاده از این مدل وزن نقشهها محاسبه شد و با جمع نقشههای وزنی نقشه نهایی حساسیت به دست آمد. منحنی ROC و سطح زیر این منحنی برای ارزیابی دقت مدل استفاده شد. میزان سطح زیرمنحنی برای رگرسیون لجیستیک 819/0 بهدست آمد که با توجه به استاندارد ارائه شده این مدل در طبقه خیلی خوب قرار میگیرد. نتایج نشان داد حدود 27 درصد از مساحت منطقه در طبقه حساسیت زیاد و خیلی زیاد قرار دارد که نشان میدهد که این منطقه به شدت در معرض خطر زمینلغزش است و توجه به این پدیده ضروری است. نتیجه این تحقیق میتواند ابزاری برای توسعه زیرساختها، برنامهریزی استفاده از زمین و ساخت جاده باشد. توصیه میشود سازمانهایی مانند منابع طبیعی، محیط زیست و راه و شهرسازی در صورت نیاز به هرگونه توسعه در منطقه، این نقشه را به عنوان یکی از نقشههای پایه در بحث ناپایداری دامنه در نظر بگیرند تا از افزایش بیشتر زمینلغزش در این منطقه جلوگیری شود.https://hyd.tabrizu.ac.ir/article_19998_a1f040ccc209125141855fa33a608d91.pdfدانشگاه تبریزهیدروژئومورفولوژی2383-3254124520260112the role of lithological, geochemical and hydrochemical characteristics on the karstification process. Case study: Kalat watershed, northeastern Iran.نقش ویژگیهای لیتولوژیکی،ژئوشیمیایی و هیدروشیمیایی بر فرایند کارست زایی مطالعه موردی : حوضه آبریز کلات،شمال شرق ایران99802033210.22034/hyd.2025.67607.1797FAمحسنرضائی عارفیاستادیارگروه آموزش جغرافیا،دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایرانمنصورصادقیدکترای ژئومورفولوژی و مدیریت محیط، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایرانJournal Article20250603The aim of this research is to determine the importance of the role of lithological, geochemical and hydrochemical features on the karstification process in the Kalat basin in northeastern Iran. The research method is based on laboratory and field techniques. The results of the research showed that in relation to lithological features, the amount of impurities in limestone is very important. Because the higher the amount of impurities in these rocks, the lower the karstification process and vice versa. Also, in the Tirgan and Mozduran karst formations, where the lime is in the form of massive and thick layers, significant karst forms such as canyons, ravines and karst corridors are formed, and in the Chamanbid karst formation, which is layered, significant karst forms are not formed, and only karsts are formed. In a calcimetric test in the limestone formations of the Kalat basin, it was shown that the average percentage of calcite in these formations is 39%, which indicates the average purity of lime in the basin formations. ICP testing in the karst formations of the basin showed that the percentage of calcium in the four limestone formations of Kalat, Mazdooran, Tirgan and Chamanbid is 38%. In the gravimetric method, the average calcite in the four formations shows 56.3%. The quality of surface and groundwater in the basin was analyzed and showed that there is an inverse relationship between the waters in karst areas and electrical conductivity, which indicates the potential for karstification in the Kalat catchment area.اهدف از این پژوهش اهمیت نقش ویژگیهای لیتولوژیکی،ژئوشیمیایی و هیدروشیمیایی بر فرایند کارست زایی در حوضه آبریز کلات در شمال شرق ایران می باشد. روش تحقیق متکی بر تکنیکهای آزمایشگاهی و میدانی می باشد. نتایج تحقیق نشان داد در ارتباط با ویژگیهای لیتولوژیکی، میزان ناخالصی در سنگ آهک بسیار حائز اهمیت می باشد. زیرا هرچه میزان ناخالصی در این سنگها بیشتر باشد فرایند کارست زایی کمتر است و بالعکس. همچنین در سازندهای کارستی تیرگان و مزدوران که آهکها به صورت توده ای و ضخیم لایه می باشند اشکال کارست قابل توجه مانند کانیونها، تنگها و کریدور کارستی شکل میگیرد و در سازند کارستی چمن بید که لایه ای می باشد اشکال کارست قابل توجهی شکل نمی گیرد و فقط کارنها شکل میگیرد. در آزمایش کلسیمتری در سازندهای آهکی حوضه کلات نشان داد که میانگین درصد کلسیت در این سازندها 39درصد می باشد که نشان از خلوص متوسط آهک در سازندهای حوضه می باشد. آزمایش آی سی پی در سازندهای کارستی حوضه نشان داد که میزان درصد کلسیم در چهار سازند آهکی کلات، مزدوران، تیرگان و چمن بید 38درصد می باشد. در روش وزنی، میانگین کلسیت موجود در چهار سازند عدد56.3 درصد را نشان می دهد. کیفیت آبهای سطحی و زیرزمینی در حوضه آنالیز شد و نشان داد که ارتباط معکوسی بین آبها در مناطق کارستی و هدایت الکتریکی وجود دارد که نشان دهنده استعداد کارست زایی در حوضه آبریز کلات دارد.https://hyd.tabrizu.ac.ir/article_20332_57cd495dbc588ea83b4ff0186de7d5aa.pdfدانشگاه تبریزهیدروژئومورفولوژی2383-3254124520260112Improving the hybrid IHACRES–XGBoost model for simulating daily runoff in the Gharesu Basinتوسعه مدل ترکیبی IHACRES–XGBoost برای شبیهسازی رواناب روزانه در حوضه قرهسو1221002038010.22034/hyd.2025.68164.1800FAوحیدکاکاپوردانشجوی دکتری سنجش از دور، گروه سنجش از دور، دانشکده برنامهریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، ایرانمریمبیاتی خطیبیاستاد گروه سنجش از دور، دانشگاه تبریزسعیدصمدیان فرددانشیار، گروه مهندسی آب، دانشگاه تبریز، تبریز، ایرانJournal Article20250715In this study, with the aim of improving the accuracy of daily runoff simulation in the Ghareso basin located in Kermanshah province, a hybrid modeling framework was developed based on the integration of the IHACRES conceptual model and advanced machine learning algorithms. The data used included precipitation, minimum, maximum, and average temperatures, and river discharge from the Pol-e-Kohne and Qorbaghestan hydrometric stations during the period 1995 to 2023. In the first stage, the IHACRES semi-distributed model was implemented to simulate the precipitation-runoff process and its parameters were optimized using a genetic algorithm. In order to remove short-term fluctuations, a three-day moving average filter was applied to the model output. Then, using the IHACRES output and a set of derived variables including lag features, precipitation and temperature statistics, time and drought indices, an XGBoost type machine learning model was designed. The performance of the models was evaluated with the statistical indices RMSE and NSE in two training and testing periods. The results showed that the basic IHACRES model had an acceptable performance (NSE≈0.44), but by applying the moving average filter and optimizing the parameters, its accuracy increased by an average of 30%. Finally, the combined IHACRES–XGBoost model provided the highest accuracy by achieving an NSE value of more than 0.97 and an RMSE of less than 10. These findings indicate the high efficiency and high potential of the combined models in improving daily runoff forecasting.در این پژوهش، با هدف بهبود دقت شبیهسازی رواناب روزانه در حوضهی قرهسو واقع در استان کرمانشاه، یک چارچوب مدلسازی ترکیبی مبتنی بر تلفیق مدل مفهومی IHACRES و الگوریتمهای پیشرفته یادگیری ماشین توسعه داده شد. دادههای مورد استفاده شامل بارش، دمای حداقل، حداکثر و میانگین و دبی رودخانه از ایستگاههای هیدرومتری پلکهنه و قورباغستان در بازهی زمانی ۱۹۹۵ تا ۲۰۲۳ میباشند. در مرحله نخست، مدل نیمهتوزیعی IHACRES جهت شبیهسازی فرآیند بارش–رواناب پیادهسازی گردید و با بهرهگیری از الگوریتم ژنتیک،پارامترهای آن بهینهسازی شد. بهمنظور حذف نوسانات کوتاهمدت، یک فیلتر میانگین متحرک سهروزه بر خروجی مدل اعمال شد. سپس،با استفاده از خروجی IHACRES و مجموعهای از متغیرهای مشتقشده شامل ویژگیهای تأخیری، آمارههای بارش و دما، شاخصهای زمانی و خشکسالی، یک مدل یادگیری ماشین نوع XGBoost طراحی گردید. عملکرد مدلها با شاخصهای آماری RMSE و NSE در دو دوره آموزش و آزمون مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که مدل پایهی IHACRES عملکردی در حد قابل قبول داشت (NSE≈0.44)، اما با اعمال فیلتر میانگین متحرک و بهینهسازی پارامترها، دقت آن بهطور متوسط تا ۳۰٪ افزایش یافت. در نهایت، مدل ترکیبی IHACRES–XGBoost با دستیابی به مقدار NSE بیش از ۰.۹۷ و RMSE کمتر از ۱۰، بالاترین دقت را ارائه کرد. این یافتهها نشاندهندهی کارایی بالا و پتانسیل بالای مدلهای ترکیبی در ارتقاء پیشبینی رواناب روزانه میباشد.https://hyd.tabrizu.ac.ir/article_20380_a25f68e613113c4c20c3c53229a5e6e4.pdfدانشگاه تبریزهیدروژئومورفولوژی2383-3254124520260112Analysis of the impact of wind characteristics on the dynamic and morphological state of sand dunes (Case study: sand dunes of the southern coast of Iran)تحلیل تاثیر خصوصیات باد بر وضعیت دینامیکی و مورفولوژیکی تپه های ماسه ای، مطالعه موردی: ریگزارهای سواحل جنوبی ایران1411232047810.22034/hyd.2025.68191.1801FAمهرانمقصودیاستاد ژئومورفولوژی، دانشگاه تهران، تهران، ایرانحمیدگنجائیاندکتری ژئومورفولوژی، دانشگاه تهران، تهران، ایرانJournal Article20250716Considering that sand dunes have active dynamics and can threaten human areas, this research has evaluated the dynamic status and morphology of sand dunes on the southern coast of Iran. In this research, Landsat satellite images, Google Earth images and statistical information related to the meteorological stations of the region have been used as the most important research data. The most important research tools have been ArcGIS, WRplot and Sandrose graph. In this research, first the morphometric status and morphology of the sand dunes have been investigated and then the characteristics of the winds in the region and their relationship with the dynamics and morphology of the sand dunes in the region have been evaluated. According to the results, there are about 2750 square kilometers of sand dunes in different forms on the southern coast of Iran, of which thin sand cover, medium sand cover and composite width have the largest area with 59.8, 10.9 and 7.3 percent of the total area of sand dunes in the region, respectively. Also, under the influence of the winds of the region, a large part of the sand dunes of southern Iran are in an active state, and considering that the correlation coefficient between the wind speed and DPt indices to the activity of the sand dunes in the region in the spring was 0.514 and 0.612, respectively, it can be said that the highest level of sand dune activity is related to the spring season.موقعیت جغرافیایی ایران سبب شده است تا در بخشهای زیادی از آن، دارای انواع تپههای ماسهای باشیم. از جمله مناطقی که دارای تراکم و تنوع زیادی از انواع تپههای ماسهای است، سواحل جنوبی ایران است. با توجه به اینکه تپههای ماسهای دارای دینامیک فعالی هستند و میتوانند نواحی انسانی را تهدید کنند، در این تحقیق به ارزیابی وضعیت دینامیکی و مورفولوژی تپههای ماسهای سواحل جنوبی ایران پرداخته شده است. در این تحقیق از تصاویر ماهواره لندست، تصاویر گوگل ارث و اطلاعات آماری مربوط ایستگاههای هواشناسی منطقه منطقه بهعنوان مهمترین دادههای تحقیق استفاده شده است. مهمترین ابزارهای تحقیق، ArcGIS، WRplot و Sandrose graph بوده است. در این تحقیق ابتدا وضعیت مورفومتری و مورفولوژی تپههای ماسهای بررسی شده است و سپس به ارزیابی خصوصیات بادهای منطقه و ارتباط آن با دینامیک و مورفولوزی تپههای ماسهای منطقه پرداخته شده است. بر اساس نتایج حاصله، در سواحل جنوبی ایران حدود 2750 کیلومترمربع تپه ماسهای در اشکال مختلف وجود دارد که پوشش ماسهای کم ضخامت، پوشش ماسهای متوسط ضخامت و عرضی مرکب به ترتیب با 8/59، 9/10 و 3/7 درصد از کل مساحت ریگزارهای منطقه، دارای بیشترین وسعت هستند. همچنین تحت تاثیر بادهای منطقه، بخش زیادی از تپه های ماسه ای جنوب ایران دارای وضعیت فعالی هستند و با توجه به اینکه ضریب همبستگی بین شاخصهای سرعت باد و DPt به فعالیت تپههای ماسهای منطقه در فصل بهار به ترتیب 514/0 و 612/0 بوده است، بنابراین میتوان گفت که بیشترین میزان فعالیت تپههای ماسهای مربوط به فصل بهار است.https://hyd.tabrizu.ac.ir/article_20478_4cec2be30d646f51343521f4e4c38cc2.pdfدانشگاه تبریزهیدروژئومورفولوژی2383-3254124520251222Evaluation of geodiversity indicators in the karst southwest of Lorestan province with emphasis on karst formsارزیابی شاخص های ژئودایورسیتی در جنوبغرب استان لرستان با تاکید بر اشکال کارستی1631422113710.22034/hyd.2025.68428.1806FAعلیبازونددانشجوی دکترای ژئومورفولوژی، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.فریباکرمیاستاد گروه ژئومورفولوژی، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایرانداودمختاریاستاد گروه ژئومورفولوژی، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایرانسیامکشرفیدانشیار گروه آموزشی جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایرانJournal Article20250802Geodiversity describes the natural diversity of abiotic elements in a place. The aim of this study is to interpret and evaluate geodiversity with emphasis on karst forms in the southwestern region of Lorestan. This region includes the basins of the cities of Kohdasht, Romeshkan, Poldokhtar, and Mamolan. The karst geodiversity assessment in the study area was carried out using the Benito Calvo model (2009) including geodiversity indices such as plot roughness density (PRD), Simpson roughness index (SIEI), Shannon roughness index (SHEI), Shannon diversity index (SHDI), and Simpson diversity index (SIDI). The results of the five indices of all geokarst in the region showed that the highest value is related to the Mamolan basin. In this basin, the Simpson and Shannon roughness indices for geomorphic types were determined to be 0.977 and 0.751, respectively, and numerical analysis showed that the topographic heterogeneity was very high and the combination of roughness classes was also high and almost uniformly distributed. Also, the Simpson and Shannon diversity rates for geomorphic types were determined to be 0.973 and 4.125, respectively, which indicated that in this interpretation from Simpson's perspective, there is no dominance of a specific type because the diversity is high. Shannon's effective number is consistent with high diversity, but more reasonable. The Pol Dokhtar basin is in second place in this evaluation. The overall results showed that the contribution of geological factors was greater than morphometric and climatic factors.ژئودایورسیتی توصیف تنوع طبیعی عناصر غیر زیستی در یک مکان است. هدف از این پژوهش تفسیر و ارزیابی ژئودایورسیتی با تاکید بر اشکال کارستی در منطقه جنوب غرب لرستان است. این منطقه حوضه شهرستانهای کوهدشت، رومشکان، پلدختر، و معمولان را شامل می شود. ارزیابی ژئودایورسیتی کارست در محدوده مورد مطالعه با استفاده از مدل بنیتو کالوو (2009) شامل شاخص های ژئودایورسیتی از قبیل تراکم ناهمواری هر قطعه (PRD)، ضریب ناهمواری سیمپسون(SIEI)، ضریب ناهمواری شانون(SHEI)، ضریب دایورسیتی شانون(SHDI)، ضریب دایورسیتی سیمپسون(SIDI) انجام گرفته است. نتایج شاخص های پنجگانه تمام ژئوکارست منطقه نشان داد که بالاترین ارزش مربوط به حوضه معمولان است. در این حوضه میزان شاخصهای ناهمواری سیمپسون و شانون برای تیپ های ژئومورفیک به ترتیب 0/977 و 0/751 تعیین گردید و تحلیل اعداد نشان می دهد که هتروژنی توپوگرافیک خیلی بالا و ترکیب کلاسهای ناهمواری هم زیادند و تقریبا یکنواخت توزیع شده اند. هم چنین میزان دایورسیتی سیمپسون و شانون برای تیپهای ژئومورفیک به ترتیب 0/973 و 4/125 مشخص شد که در این تفسیر از دید سیمپسون، غلبه یک تیپ خاص نداریم چون تنوع بالاست. عدد موثر شانون با تنوع زیاد، ولی معقول تر سازگار است. در رتبه دوم این ارزیابی، حوضه پلدختر قرار دارد. نتایج کلی نشان داد که سهم عوامل زمین شناسی بیشتر از عوامل مورفومتری و اقلیمی بوده است.https://hyd.tabrizu.ac.ir/article_21137_eede48d8d55267b88d26b18cad053835.pdf