دانشگاه تبریز هیدروژئومورفولوژی 2383-3254 9 33 2023 01 20 Investigation of drainage network of Ramhormoz basin using Tokunaga model and fractal dimension correlation بررسی شبکه‌ آبراهه‌های حوضه آبریز رامهرمز با استفاده از مدل توکوناگا و بعدفرکتال همبستگی 20 1 15652 10.22034/hyd.2022.49711.1618 FA مهشید معاوی فارغ التحصیل کارشناسی ارشد ژئومورفولوژی هیوا علمیزاده عضو هیات علمی دانشگاه علوم و فنون دریای خرمشهر Journal Article 2022 01 01 From the point of view of fractal behaviors, the property of replication over time creates patterns in the bed of the basin that show unique performance during the maturity of a basin, depending on the reproductive characteristics and how they change. For this reason, in this study, investigates the bifurcations of drainage networks of the Ramhormoz basin using Tokunaga model and fractal dimension correlation, has been done. Ramhormoz River is one of the sub-basins of Jarahi basin located in the southwest of the country. This river originates from 50 km southeast of Izeh and flows to the southwest. In this study, river networks were extracted from Arc GIS software, and then input data were entered into the software to calculate two-dimensional fractal numbers using correlation function. In this regard, first Ramhormoz basin is divided into eastern and western parts and then using the Tokonaga method, irregular network and curve of Ramhormoz river are drawn in a regular, geometric and corresponding tree form. According to the length of the streams, the fractal dimension was calculated for both parts of the Ramhormoz basin. The fractal dimension of the correlation between the Ramhormoz basin and its eastern and western parts has been calculated between (1.42 to 1.68) with a high correlation coefficient, which indicates a relatively high turbulent behavior of the basin and its parts. The calculated fractal dimension represents the average bifurcation ratio and the short time to reach a constant flow. در دیدگاه رفتارهای فرکتالی، ویژگی همانندسازی در طول زمان الگوهایی را در بستر حوضه بهوجود میآورند که بنا بر ویژگیهای زایشی و چگونگی تحولات، عملکرد منحصر بهفردی را در طی بلوغ یک حوضه آبریز به نمایش میگذارند. بههمین دلیل در این پژوهش با هدف بررسی انشعاب شبکههای آبراههای حوضه رامهرمز از مدل توکوناگا و بعدفرکتال همبستگی استفاده شده است. رودخانه رامهرمز از زیرحوضه‌های حوضه آبریز جراحی واقع در جنوب غربی کشور می‌باشد که از 50 کیلومتری جنوب شرق ایذه سرچشمه گرفته و به سوی جنوب غرب سرازیر میگردد. در این پژوهش شبکه‌های رودخانه با استفاده از نرم‌افزار Arc GIS استخراج شده و سپس داده‌های ورودی برای محاسبه عدد فرکتالی دو بعدی به کمک تابع همبستگی وارد نرم‌افزار گردید. در این راستا ابتدا حوضه رامهرمز را به دو بخش شرقی و غربی تقسیم نموده و در ادامه با استفاده از روش توکوناگا، شبکه نامنظم و منحنی رودخانه رامهرمز به شکل منظم، هندسی و درختی منتناظر ترسیم شده است. با توجه به طول شاخهها، بعد فرکتالی برای هر دو بخش حوضه رامهرمز محاسبه گردید. بعد فرکتالی همبستگی حوضه رامهرمز و بخشهای شرقی و غربی آن بین (42/1 تا 68/1) با ضریب همبستگی بالا برآورد گردیده است. بعد فرکتال محاسبه شده معرف نسبت انشعاب متوسط و مدت زمان اندک برای رسیدن به جریان دائمی است که بیانگر رفتار آشوبناکی نسبتاً بالای حوضه و بخشهای آن میباشد.

https://hyd.tabrizu.ac.ir/article_15652_86514cf0141ff5cbeb906d3edf5bbc25.pdf

دانشگاه تبریز هیدروژئومورفولوژی 2383-3254 9 33 2023 01 20 Spatial variations of hydrological drought in different time scales in rivers of Ardabil province تغییرات مکانی خشکسالی هیدرولوژیک جریان در مقیاس‌های مختلف زمانی در رودخانه‌های استان اردبیل 36 21 14988 10.22034/hyd.2022.51550.1637 FA ناهیده پرچمی دانشجوی دکترای آبخیزداری، گروه احیای مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران رئوف مصطفی‌زاده دانشیار گروه منابع طبیعی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی اباذر اسمعلی استاد گروه منابع طبیعی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی و عضو پژوهشکده مدیریت آب، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران رسول ایمانی دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان Journal Article 2022 05 12 During the occurrence of hydrological drought, the river flow will be reduced and the quality of the river ecosystem will be degraded. Determining the temporal and spatial variations of the hydrological drought makes it possible to plan for the optimal use of river water. In this study, temporal and spatial changes of river flow index (SDI) in watersheds of Ardabil province were evaluated. In this regard, daily flow time series of 28 hydrometric stations in Ardabil province were analysed. River flow drought index was calculated using DrinC software and then hydrological drought characteristics were analyzed and spatial variations of SDI index were determined in 1-month, 3-month, 6-month and annual temporal scales in GIS software. 1-month SDI values (short-term droughts) showed that severe droughts were more common in rivers with low discharge values. However, most rivers with low and high amounts of river flow discharge have experienced severe seasons. The annual (long-term) hydrological drought index in most stations was in the range of -1.5 SDI greater than or equal to -1, which indicates the occurrence of mild drought. Spatial changes of SDI showed that the spatial variations of drought index on a 1-month scale are completely different from the annual scale. The lowest occurrence of hydrological drought was in upstream stations and flowing rivers in Sabalan hillsides. Severe and very severe droughts occur in low discharge rivers. The higher the river discharge, the lower the incidence of severe droughts, and the greater its flow stability than low-discharge rivers. در حین وقوع خشکسالی هیدرولوژیکی، ضمن عدم نیاز آبی بهره‌برداران، جریان رودخانه کاهش یافته و کیفیت اکوسیستم رودخانه تخریب خواهد شد. تعیین تغییرات زمانی و مکانی شاخص خشکسالی هیدرولوژیک، امکان برنامه‌ریزی به‌منظور استفاده بهینه از آب رودخانه‌ها فراهم می‌کند. در این پژوهش، تغییرات زمانی و مکانی شاخص خشکسالی جریان رودخانه‌ای (SDI) در 28 ایستگاه هیدرومتری استان اردبیل مورد ارزیابی قرار گرفت. مقادیر SDI با نرم‌افزار DrinC محاسبه و ویژگی‌های خشکسالی هیدرولوژیک تحلیل و تغییرات مکانی SDI در مقیاس‌های زمانی 1 ماهه، 3 ماهه، 6 ماهه و سالانه در نرم‌افزار GIS تعیین شد. مقادیر SDI یک ماهه‌ (خشکسالی‌های کوتاه‌مدت) نشان داد که خشکسالی‌ در رودخانه‌های کم‌آب بیش‌تر اتفاق افتاده است. این در حالی است که اکثر ایستگاه‌های پر آب و کم آب، دوره‌های ترسالی شدید داشته‌اند. مقادیر SDI سالانه (بلند‌مدت) در اکثر ایستگاه‌های در بین بازه 1-≥SDI≥5/1، قرار داشته که نشان از وقوع خشکسالی ملایم هستند. تغییرات مکانی مقادیر SDI نشان داد که تغییرات مکانی در مقیاس‌ یک‌ماهه کاملاً متفاوت از مقیاس سالانه است. کم‌ترین وقوع SDI در ایستگاه‌های بالادست و رودخانه‌های جاری در دامنه‌های سبلان بود. خشکسالی‌های شدید و خیلی‌شدید در رودخانه‌هایی اتفاق می‌افتد که آبدهی آن کم است. هر اندازه آب‌دهی رودخانه بیش‌تر باشد وقوع خشکسالی‌های شدید کاهش می‌یابد و ثبات جریان آن از رودخانه‌هایی با آب‌دهی کم بیش‌تر است.

https://hyd.tabrizu.ac.ir/article_14988_e965bc1bf3519d823b06c3e8a3a28a51.pdf

دانشگاه تبریز هیدروژئومورفولوژی 2383-3254 9 33 2023 01 20 Location of human phenomena in geographical space in the flood zone (case study of Pardisan region of Qom) بررسی وجانمایی پدیده‌های انسانی در فضای جغرافیایی در محدوده سیلاب(نمونه موردی منطقه پردیسان قم) 59 37 15552 10.22034/hyd.2022.51769.1642 FA ابوالفضل فرجی منفرد دانشجوی دکتری مخاطرات ژئومورفولوژیک، دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، شهر تبریز، ایران شهرام روستایی استاداستاد گروه ژئومورفولوژی، دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، شهر تبریز، ایران داود مختاری استاد گروه ژئومورفولوژی، دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، شهر تبریز، ایران Journal Article 2022 05 30 Due to their geomorphological characteristics, alluvial fans are part of the high flood risk area. Placement of human phenomena in flood zones is a factor that intensifies the instability of currents. For this purpose, in this research, we applied the location of human phenomena in the geographical space of Pardisan in the flood zone with an applied-experimental method. To achieve this goal, the HEC-RAS-6 hydraulic model has been used as a working tool. Due to the size of the area, the area was divided into 15 sub-basins. First, the sub-layers of rivers and floodplain network were extracted, then human phenomena in the studied space were extracted and located on the RAS background map. Then the measured data and values were considered and implemented in the model. By locating the phenomena and considering the conditions of the alluvial fan flood, it was determined that the 100-year-old flood in the area of railway and communication lines, stairs in the west of Pardisan, west side of Payamnoor University, upstream of Pardisan town and also agricultural lands, has a high vulnerability rate. In general, despite the newly established Pardisan town, urban design and subsequent study and modification of the route did not match the geographical features of the region and the prospect of instability has prevailed in the geographical space of the area. It is suggested that for the future development of the city, the flood route be improved and monitored upstream to maintain environmental sustainability. مخروط‌افکنه‌ها به واسطه ویژگی‌های ژئومورفولوژیکی جزء محدوده با خطر سیلاب محسوب می‌شوند و فعالیت‌های انسانی در این محدوده‌ها عاملی بر تشدید ناپایداری جریانها است. در این پژوهش با روش کاربردی - تجربی به بررسی و جانمایی فعالیت‌های انسانی در فضای جغرافیایی پردیسان در محدوده سیلاب پرداختیم. جهت رسیدن به این هدف از مدل هیدرولیکی HEC-RAS-6 بعنوان ابزار کار و از تصاویر میدانی و ماهواره‌ای، گزارش‌ها، نقشه‌های کاربری اراضی و توپوگرافی بعنوان مواد در این پژوهش استفاده شده است. با جانمایی پدیده‌ها و اجرای مدل با دوره بازگشت 100 ساله مشخص گردید؛ حوضه‌های 15p و 14p و 9p، 7p، 2p بیشترین حجم جریان را وارد منطقه می‌کنندکه نیاز به توجه بیشتری در مباحث توسعه شهری دارد. سیلاب در محدوده خطوط ریلی و ارتباطی، بخش شرقی کانال اصلی و همچنین زمین‌های کشاورزی دارای نرخ آسیب‌پذیری بالایی است. همچنین تعبیه خاکریزها بعنوان محدود اقداماتی است که اثر مثبتی در کنترل سیلاب در منطقه داشته است. در بحث تعبیه سازه‌هایی مثل پل‌ها، شرایط با جریان سیلاب100 ساله مطابقت دارد و در برخی سازه‌ها مثل کانال اصلی به سبب عدم مطابقت حجم سیلاب با ابعاد کانال، قابلیت عبور کل جریان را نداشته و از حاشیه شرقی خود طغیان می‌کند. علاوه بر این مسیر انتخابی کانال نیز بدرستی انتخاب نشده است. همچنین اکثر بندهای احداثی در بالادست پردیسان بخاطر شرایط زمین‌شناسی و حجم سیلاب، انباشته از مواد آواری و در واقع فاقد عملکرد مناسب است. در مجموع علیرغم تازه تأسیس بودن شهرک پردیسان، طراحی شهری و متعاقب آن مطالعه و اصلاح مسیر با ویژگی‌های جغرافیایی منطقه همخوانی نداشته و چشم‌انداز ناپایداری بر فضای جغرافیایی محدوده حاکم گردیده است. جهت توسعه آتی شهر پیشنهاد می‌شود اصلاح و نظارت مسیر سیلاب در بالادست جهت حفظ پایداری محیطی صورت گیرد.

https://hyd.tabrizu.ac.ir/article_15552_1c9cd255bc33d324b0b97cd158c1b420.pdf

دانشگاه تبریز هیدروژئومورفولوژی 2383-3254 9 33 2023 01 20 The effect of climate change on surface runoff fluctuations in the Aras River basin اثر تغییر اقلیم بر نوسانات رواناب سطحی حوضه ی آبریز رودخانه ارس. 85 61 15582 10.22034/hyd.2022.51870.1643 FA رضا آقایاری سامیان دانشجوی دکتری آب و هواشناسی دانشگاه تبریز، تبریز، ایران علی محمد خورشیددوست استاد گروه آب و هواشناسی دانشکده علوم محیطی و برنامه ریزی سعید جهانبخش اصل استاد گروه آب و هواشناسی دانشگاه تبریز، تبریز، ایران آیدا حسینی بقانام استادیار گروه عمران دانشگاه تبریز، تبریز، ایران Journal Article 2022 05 30 The aim of this study was to predict changes in temperature, precipitation and evaluate the effects of climate change on the status of surface runoff in the Aras catchment. Climatic conditions were simulated in LARS-WG software environment under RCP8.5 scenario. Using the modified Trent White experimental model, the amount of potential evapotranspiration was estimated for both observation and simulation periods. To ensure the validity of the model, the mean error orthography (RMSE), and the determination coefficient and Nash-Sutcliffe efficiency coefficient (ENS) were used. Also, modeling of surface runoff changes in GIS software environment and SWAT plugin was performed. After forming hydrological units (HRU), the baseline model for surface runoff changes was selected to calibrate and validate the model. The results show that by modeling climatic data during the simulation period, the amount of temperature, evapotranspiration and transpiration will increase, and in contrast, the amount of precipitation has occurred and the flow rate will decrease superficially. The results of validation showed that the accuracy of the model in the selected stations was high and for the precipitation parameter due to its discontinuous nature, the correlation between the data is less than the temperature parameter and different. The results of hydrometric modeling of the basins showed that the Nash-Sutcliffe value is close to 1 and the correlation coefficient between the data is 0.99, which indicates the high efficiency of the model for simulating and estimating climate change and its effects on surface runoff. یکی از مهم‌ترین اثرات تغییر اقلیم تشدید چرخه هیدرولوژیکی میباشد که موجب تغییر میزان دما، تبخیر و تعرق و تغییر الگوی بارش میشود. پژوهش حاضر باهدف پیشبینی تغییرات دما، بارش و ارزیابی تأثیرات تغییر اقلیم بر وضعیت روانابهای سطحی حوضه‌ آبریز ارس واقع در شمال غرب ایران صورت گرفت. شبیه‌سازی شرایط اقلیمی در محیط نرم‌افزار LARS-WG تحت سناریو RCP8.5 انجام شد و در محیط نرمافزار اکسل مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. با استفاده از مدل تجربی ترنت وایت اصلاح‌شده میزان تبخیر و تعرق پتانسیل برای دو دوره مشاهداتی و شبیه‌سازی برآورد گردید. جهت اطمینان از صحت سنجی مدل از شاخصهای خطا سنجی میانگین ﻣﺠﺬور ﻣﺮﺑﻌﺎت ﺧﻄﺎ (RMSE)، و ضریب تعیین (R2) و ضریب کارایی نش - ساتکلیف (ENS) نیز استفاده شد، همچنین مدلسازی تغییرات رواناب سطحی در محیط نرم‌افزار GIS و افزونه SWAT انجام شد و پس از تشکیل واحدهای هیدرولوژیکی (HRU) جهت واسنجی و اعتبارسنجی مدل شرایط پایه برای تغییرات روانابهای سطحی انتخاب گردید و برای ایستگاههای هیدرومتری اعتبارسنجی صورت گرفت. نتایج پژوهش نشان می‌دهد با مدلسازی دادههای اقلیمی طی دوره شبیه‌سازی میزان دما و تبخیر و تعرق افزایش خواهد یافت و در مقابل میزان نزولات جوی کاهش اتفاق افتاده و رواناب سطحی کاهش پیدا میکند. همچنین نتایج صحتسنجی برای داده‌های اقلیمی نشان داد که دقت مدل در ایستگاههای منتخب موردبررسی بالا بوده است و برای پارامتر بارش به دلیل ماهیت ناپیوسته آن، همبستگی بین دادهی کمتر از پارامتر دما و متفاوت می‌باشد. نتایج مدلسازی هیدرومتری حوضه‌ها نشان داد که مقدار نش – ساتکلیف به مقدار 1 نزدیک بوده و ضریب همبستگی بین داده‌ها 99/0 میباشد که نشان‌دهنده کارایی بالایی مدل جهت شبیه‌سازی و برآورد تغییرات اقلیم و اثرات آن بر میزان روانابهای سطحی می‌باشد.

https://hyd.tabrizu.ac.ir/article_15582_ed13f4791f30186e82bf91b5db70f7e2.pdf

دانشگاه تبریز هیدروژئومورفولوژی 2383-3254 9 33 2023 01 20 Flood modeling in watersheds using statistical analysis and morphometric characteristics (a case study of watersheds in Kurdistan province) مدل‌سازی سیلاب در حوضه‌های آبریز با استفاده از تحلیل آماری و ویژگی-های مورفومتری (مطالعه موردی: حوضه‌های آبریز استان کردستان) 105 87 15464 10.22034/hyd.2022.52966.1651 FA فاطمه منبری دانشگاه رازی کرمانشاه، دانشکده ادبیات و علوم انسانی،گروه جغرافیای طبیعی امجد ملکی دانشیار ژئومورفولوژی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه هادی نیری هیئت علمی دانشگاه کردستان، دانشکده منابع طبیعی Journal Article 2022 05 30 Morphometric analysis of a drainage basins and river network plays an vital role in understanding the hydrogeological behavior of the drainage basin . Therefore, the current research was conducted with the aim of modeling flood and its relationship with morphometric variables using multivariate regression. The research method is based on the destruction of morphometric parameters and statistical analysis, including correlation coefficient and linear regression analysis. In this regard, first, the studied basins have been selected using ARC GIS 10.5 software, and the limits of each one has been determined. Then, their morphometric characteristics have been extracted. The Flood discharge has also been reconstructed in return periods of 2 to 500 years using easy-fit software. For modeling, first, the linear relationship between each morphometric variable as an independent variable with flood discharge as a dependent variable was investigated. After ensuring the linear relationship between variables and flood discharge, correlation between each variable and flood discharge was calculated. The variables with the highest correlation were watershed area, basin length, and surface flow length. Using multivariate regression, modeling was used for independent variables and flood discharge. The results show that as the return period increases, the relationship between independent variables and flood discharge increases, So that the correlation of the area with the return period of 25 years is 0.609 and with the return period of 200 years is 0.677.also, the proposed models have more validity for flood prediction using multivariate regression analysis in return periods above 25 to 500 years. تجزیه و تحلیل مورفومتری حوضه های زهکشی و شبکه رودخانه، نقش مهمی در شناخت رفتار هیدروژئولوژیکی حوضه زهکشی ایفا میکند و در حوضه های فاقد آمار میتواند ابزاری مفید برای پیشبینی سیلاب باشد. از این رو تحقیق حاضر با هدف مدلسازی سیلاب و ارتباط آن با متغیرهای مورفومتری با استفاده از رگرسیون چندمتغیره انجام گرفت. روش پژوهش مبتنی بر استخراج پارامترهای مورفومتریک و تحلیل های آماری شامل بررسی ضریب همبستگی و تحلیل رگرسیون خطی میباشد. در همین راستا ابتدا حوضه های مورد مطالعه با استفاده از نرمافزار 5.10 GIS ARC تعیین و حدود هر یک مشخص شده است. سپس ویژگی های مورفومتری آنها استخراج شده است. دبی سیلاب نیز در دوره های بازگشت 2 تا 144 ساله با استفاده از نرمافزار ایزی فیت بازسازی شده است. برای مدلسازی ابتدا رابطه خطی بین هر یک از متغیرهای مورفومتری به عنوان متغیر مستقل با دبی سیلاب به عنوان متغیر وابسته مورد بررسی قرار گرفته و بعد از اطمینان از وجود رابطه ی خطی بین متغیرها و دبی سیلاب همبستگی بین هر یک از متغیرها و دبی سیلاب محاسبه شد. متغیرهایی که بیشترین همبستگی را دارند مشخص گردید که این متغیرها عبارت بودند از مساحت حوضه، طول حوضه و طول جریان سطحی. با استفاده از رگرسیون چند متغیره اقدام به مدلسازی برای متغیرهای مستقل و دبی سیلاب گردید. نتایج نشان میدهد که هر چه دوره بازگشت سیلاب افزایش مییابد ارتباط بین متغیرهای مستقل و دبی سیلاب افزایش می یابد به طوری که همبستگی مساحت با دورهی برگشت 21 ساله 941/4 و با دورهی بازگشت 244 ساله 988/4 می باشد. همچنین مدل های ارائه شده با استفاده از تحلیل رگرسیون چندمتغیره در دوره های بازگشت بالاتر از 21 تا 144 سال دارای اعتبار بیشتری برای پیشبینی سیلاب میباشد. به طوری که ضریب تبیین دوره ی 1 ساله برابر با 321/4 و دوره 144 ساله برابر با 121/4 میباشد.

https://hyd.tabrizu.ac.ir/article_15464_1542457daf90e211e03c343daad88b90.pdf

دانشگاه تبریز هیدروژئومورفولوژی 2383-3254 9 33 2023 01 20 Simulating the future state of erosion and sedimentation under the influence of climate change (case study: Hajiler River Basin) شبیه سازی وضعیت آتی فرسایش و رسوب تحت تاثیر تغییرات اقلیمی( مطالعه موردی حوضه آبخیز حاجیلر) 126 107 15564 10.22034/hyd.2022.53017.1652 FA علی بی غم دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران سیداسداله حجازی دانشیار گروه ژئومورفولوژی، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران محمد حسین رضایی مقدم استاد گروه ژئومورفولوژی، دانشکدهی برنامهریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران جمشید یاراحمدی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان شرقی/ تبریز/ ایران فریبا کرمی استاد ژئومورفولوژی دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی/دانشگاه تبریز/ تبریز/ایران Journal Article 2022 08 22 Changes in erosion and sedimentation of the basin are one of the most important factors that affect different parts of human life and natural life. it is very necessary to receive these changes quantitatively, which mainly take place under temperature fluctuations and climate changes in different regions, in order to be more prepared to deal with its negative consequences. In this research, erosion and sedimentation changes in Hajiler watershed were investigated and predicted using GeoWEPP and SWAT models. Based on this, first, by using the data of the current situation of the Ahar synoptic station and using the SDSM model, the changes of the statistical period2020-2040 in three scenarios RCP2.6-RCP4.5-RCP8.5 were investigated, then simulation and prediction of erosion changes was carried out. and sedimentation was done under the influence of climate change by using popular models. The output of the SDSM model indicates an increase in temperature and a decrease in rainfall for the basin until 2040.And the analysis of the simulation results of the sedimentation rate of the models showed that in the studied basin, the GeoWEPP with the selection of the domain method has a suitable level in estimating the sedimentation rate compared to observational statistics. The final model was chosen to predict the amount of sediment in the mentioned period of the basin. Using the downscaled results of the atmospheric general circulation model, the sediment changes in the statistical period of 2020-2040 under the above mentioned three scenarios were estimated as -1.97, 4.45, and 2.98, respectively. تغییرات میزان فرسایش و رسوب حوضه یکی از مهمترین عواملی است که بر بخشهای مختلف زیست انسانی و حیات طبیعی تأثیر میگذارد و پیشبینی این تغییرات بصورت کمی، که عمدتاً تحت نوسانات دمایی و تغییر اقلیم در مناطق مختلف صورت میگیرد، جهت کنترل میزان فرسایش و رسوب در دورهی آتی ضروری هست. در تحقیق حاضر به بررسی و پیش بینی تغییرات فرسایش و رسوب در حوضه آبریز حاجیلر با استفاده از مدلهایGeoWEPP وSWAT اقدام گردید بر این اساس ابتدا با استفاده از دادههای وضع موجود ایستگاه سینوپتیک اهر و بهرهگیری از مدل SDSM به بررسی تغییرات دورهی آماری2424-2404 در سه سناریوی 6.RCP2-5.RCP4-5.RCP8 اقدام گردید، سپس شبیهسازی و پیشبینی تغییرات فرسایش و رسوب تحت تأثیر تغییرات اقلیمی با استفاده از مدلهای مطرح صورت گرفت. خروجی مدل SDSM حاکی از افزایش دما و کاهش بارندگی برای حوضه در افق 2404 اشد و بررسی نتایج شبیهسازی میزان رسوب مدلها نشان داد که در حوضه مورد مطالعه مدل GeoWEPP با انتخاب روش دامنه دارای سطح مناسبی در برآورد میزان رسوب نسبت به آمار مشاهدهای میباشد که مدل نهایی جهت پیشبینی میزان رسوب در دورهی مذکور حوضه انتخاب گردید. با استفاده از نتایج ریز مقیاس شده مدل گردش عمومی جو ، تغییرات رسوب در دورهی آماری2424-2404 تحت سه سناریو مطرح فوق، به ترتیب 21/1 ،05/0 ،20/2 -نسبت به دوره مشاهدهای برآورد گردید. آگاهی از روند تغییرات فرسایش و رسوب در حوضه آبریز حاجیلر منجر به کنترل مناسب رسوب و ایجاد اقدامات از پیش تعیین شده جهت حفاظت و بهرهبرداری از منابع طبیعی در دورههای آینده گردد.

https://hyd.tabrizu.ac.ir/article_15564_4a987ed8a17ceef246479c61362055a5.pdf

دانشگاه تبریز هیدروژئومورفولوژی 2383-3254 9 33 2023 01 20 Adaptive flood zoning in Cheshmekile watershed, Tenkabon پهنه‌بندی تطبیقی سیلاب در حوضه آبخیز چشمه‌کیله، تنکابن 147 127 15551 10.22034/hyd.2022.53222.1654 FA امیر صفاری دانشیار گروه جغرافیا، دانشگاه خوارزمی تهران، ایران سارا محمدی دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی دانشگاه خوارزمی تهران، ایران علی احمدآبادی استادیار گروه جغرافیا دانشگاه خوارزمی تهران، ایران سحر دارابی استادیارگروه جغرافیا، دانشگاه خوارزمی تهران، ایران Journal Article 2022 08 30 Floods are one of the most important natural hazards that often affect millions of people around the world annually with huge impacts. In recent years, due to the occurrence of frequent floods in the watershed of Cheshmekile River and the subsequent damage caused by floods, the need to pay attention to the zoning of the flood risk in the investigated basin is becoming more apparent. Among the different methods for preparing flood zoning maps, statistical methods are more important due to their simplicity and acceptable accuracy. The aim of this research is to compare the reliability of Shannon entropy models, frequency ratio and witness weight in the context of flood zoning in Cheshmekile watershed. In this research, the criteria of slope, elevation classes, soil type, topographic humidity index, distance from the river, geology, land use, watercourse density, NDVI and rainfall have been used. The probability of flood occurrence has been calculated for each class of each parameter. The calculated weights for each class were applied in the ARC GIS software in the relevant layers and flood zoning maps of the area were obtained. The final maps resulting from the implementation of these three models in the region were divided into 3 low risks, medium and high-risk classes. And finally, the reliability of each model was evaluated using the system performance characteristic curve (ROC). The results have shown that frequency ratio (FR), weight of evidence (WOE) and Shannon entropy (SE) techniques have the highest accuracy in predicting the occurrence of floods. سیلاب یکی از مهمترین خطرات طبیعی است که اغلب با تأثیرات عظیم سالانه میلیون‌ها نفر را در سراسر جهان تحت تأثیر قرار می‌دهد. در سال‌های اخیر به دلیل وقوع سیلاب‌هـای مکـرر در حوضۀ آبخیز رودخانه‌ چشمه‌کیله و متعاقـب آن ایجـاد خسـارات ناشـی از سیلاب، لزوم توجه به پهنه‌بندی خطر سیل‌خیزی حوضـۀ مـورد بررسی بیش از پیش نمایان می‌شود. در بین روش‌های مختلف برای تهیه نقشه‌های پهنه‌بندی سیلاب، روش‌های آماری به علت سادگی در عمل و نیز دقت قابل قبول، بیشتر مورد توجه قرار می‌گیرند. هدف از این پژوهش مقایسه قابلیت اعتماد مدل‌های آنتروپی شانون، نسبت فراوانی و وزن شاهد در زمینه پهنه‌بندی سیل‌خیزی حوضه آبخیز چشمه‌کیله است. در این تحقیق از معیارهای شیب، طبقات ارتفاعی، جنس خاک، شاخص رطوبت توپوگرافی، فاصله از رودخانه، زمین‌شناسی، کاربری اراضی، تراکم آبراهه، NDVI و بارندگی استفاده شده است. احتمال رخداد سیلاب برای هر کلاس از هر پارامتر محاسبه شده است. وزن‌های محاسبه شده برای هر کلاس در نرم‌افزار GIS ARCدر لایه‌های مربوطه اعمال شده و نقشه‌های پهنه‌بندی سیلاب منطقه به دست آمد. نقشه‌های نهایی حاصل از اجرای این سه مدل در منطقه به 3 طبقه کم خطر، متوسط و پرخطر تقسیم شدند. و نهایتا قابلیت اعتماد هر یک از مدل‌ها با استفاده از منحنی مشخصه عملکرد سیستم (ROC) ارزیابی شدند. نتایج نشان داده است که تکنیک نسبت فراوانی (FR)، وزن شاهد (WOE) و آنتروپی شانون (SE) به ترتیب اولویت، دارای بیشترین دقت در پیش‌بینی وقوع سیلاب هستند.

https://hyd.tabrizu.ac.ir/article_15551_485923f641a933e32d568adb97e56e82.pdf

دانشگاه تبریز هیدروژئومورفولوژی 2383-3254 9 33 2022 12 22 Analysis and evaluation of hybrid meta-exploration models in groundwater level simulation تحلیل و ارزیابی مدلهای هیبریدی فراکاوشی در شبیه سازی سطح آب زیرزمینی 167 149 15568 10.22034/hyd.2022.53383.1656 FA علی حیدر نصرالهی استادیار آبیاری و زهکشی دانشگاه لرستان یاسر سبزواری دانشجوی دکتری، گروه مهندسی آب، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران Journal Article 2022 09 08 In this research, in order to simulate the underground water level of Khorramabad plain, the performance of hybrid models of bat support vector regression, bat support vector regression, gray wolf support vector regression for four piezometric wells of Sarab Pardah, Naservand, Sally and Baba Hossein Bridge, which have homogeneous statistics. and it was done without missing data. For modeling, rainfall (P), temperature (T) and underground water level (H) and withdrawal from water resources (q) have been used in the monthly report of the models during the period of 1380-1400. It should be noted that for modeling, 80% of the data is chosen for training and the remaining 20% for testing, randomly, which covers a wide range of data types. Correlation coefficient (R), root mean square error (RMSE), mean absolute value of error (MAE) and Sutcliffe coefficient of vitality (NS) were used to evaluate and compare the performance of the models. The results showed that the combined structure provides better performance than other structures in all the investigated models. Also, the results showed that the wavelet support vector regression model based on the evaluation indicators, in the piezometric well of Sarab Pardah has R=0.978, RMSE=0.221 m, MAE=0.011 m, NS=0.985 and also in the piezometric well of Naservand has R=0.981 . 010 m, NS=0.986 and finally piezometric well, Baba Hossein Bridge has 5 R=0.98, RMSE=0.101 m, MAE=0.007 m, NS=0.995, compared to other models, it can be used to create a favorable result. در این پژوهش به منظور شبیه سازی سطح آب زیر زمینی دشت خرم‌آباد عملکرد مدل‌های هیبریدی رگرسیون بردار پشتیبان-موجک، رگرسیون بردار پشتیبان خفاش، رگرسیون بردار پشتیبان- گرگ خاکستری برای چهار چاه پیزومتری سراب پرده، ناصروند، سالی و پل بابا حسین که دارای آمار همگن و فاقد داده‌های مفقود بودند انجام شد. جهت مدلسازی، پارامترهای بارش (P)، دما (T) و سطح آب زیرزمینی (H) و برداشت از منابع آب (q) در مقیاس ماهانه بعنوان ورودی مدل‌ها در طی دوره آماری 1400-1380 به کار برده شد. لازم به ذکر است جهت مدلسازی 80 درصد داده ها برای آموزش و 20 درصد باقی مانده جهت تست، بصورت تصادفی، که گستره وسیعی از انواع داده ها را پوشش دهد، انتخاب شد. معیارهای ضریب همبستگی (R)، ریشه میانگین مربعات خطا (RMSE)، میانگین قدر مطلق خطا (MAE) و ضریب نش ساتکلیف (NS) برای ارزیابی و نیز مقایسه عملکرد مدل‌ها مورد استفاده قرار گرفت. نتایج نشان داد ساختار ترکیبی در کلیه مدل‌های مورد بررسی عملکرد بهتری نسبت به سایر ساختارها ارائه می‌دهد. همچنین نتایج نشان داد مدل رگرسیون بردار پشتیبان موجک طبق شاخص‌های ارزیابی، در چاه پیزومتری سراب پرده دارای مقادیر R=0.978، RMSE=0.221 m، MAE=0.011 m،0.985 NS= و نیز در چاه پیزومتری ناصروند دارای مقادیر R=0.981، RMSE=0.168 m، MAE=0.008 m،0.991 NS= و همچنین چاه پیزومتری سالی دارای مقادیر R=0.980، RMSE=0.186 m، MAE=0.010 m،0.986 NS= و در نهایت چاه پیزومتری پل بابا حسین دارای مقادیر R=0.985، RMSE=0.101 m، MAE=0.007 m،0.995 NS= می باشد، نسبت به سایر مدل‌ها از توانایی مطلوبی برخوردار است.

https://hyd.tabrizu.ac.ir/article_15568_36d8a52137a58ff0dd12c02393c6c814.pdf