دانشگاه تبریزهیدروژئومورفولوژی2383-325482820211122Determination of Effective Factors in Locating Runoff-prone Areas
and Rainwater Extraction of Kermanshah Siahkhor Watershedتعیین عوامل موثر در مکانیابی مناطق مستعد جمعآوری رواناب و استحصال آب باران حوضه آبریز سیاه خور کرمانشاه1181052410.22034/hyd.2021.10524FAفریبادارابیدانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه ملایر، ایرانعلیرضاایلدرمیدانشیار دانشگاه ملایرJournal Article20190720Rainwater harvesting is a way to develop the utilization of water resources in arid and semi arid regions with the aim of increasing the quantity and quality of water resources. The purpose of this study was to determine the factors influencing the location of areas susceptible to the construction of a rainwater harvesting network (RWH) in the Siahkhore Watershed of Kermanshah using multi-criteria decision making (MCDA) and ANP network analysis. The results of the rainwater harvesting potential map show that poor classes with 2.96, relatively poor 35.49, average 26.06, relatively good 29.2 and good with 6.29 of the catchment area are included. and it indicates that the middle and relatively good and good middle classes with the highest percentage of area level with 61.55%.Field observations and results from the ROC curve show that most of the 115 rainwater harvesting plots are located in areas that are topographically and hydrologically appropriate, all of which are in relatively good, good, and moderate areas. And it represents a very good evaluation of the ANP model. Over 89% of rainwater harvesting sites are in the middle and relatively good and good classes It was found that the combination of Analytical Hierarchy Process (ANP) technique and GIS are useful tools for planning rainwater collection at basin and sub-basin scale.استحصال آب باران روشی برای توسعه و بهره برداری از منابع آب در مناطق خشک و نیمه خشک با هدف افزایش کمیت و کیفیت منابع آب موجود است. هدف از این پژوهش تعیین عوامل مؤثر در مکانیابی مناطق مستعد جمع آوری رواناب و استحصال آب باران (RWH) در حوضه ی آبریز سیاهخور کرمانشاه با استفاده از روش تصمیم گیری چندمعیاره (MCDA) و تحلیل شبکه ای ANP است. نتایج حاصل از روش تحلیل سلسله مراتبی و پهنهبندی بارش حوضه نشان میدهد که در 81/37 درصد از مساحت کل حوضه، معیار هیدرولوژی نسبت به معیارهای فیزیکی و توپوگرافی به ترتیب 4/6 و 5/8 و معیار فیزیکی 2/3 برابر بر معیار توپوگرافی دارای ارجحیت است. نتایج حاصل از بررسی نقشه ی پتانسیل استحصال آب باران نشان میدهد که کلاس های ضعیف با 96/2، نسبتاً ضعیف 49/35، متوسط 06/26، نسبتاً خوب 2/29 و خوب با 29/6 درصد از سطح حوضه را شامل میشوند و کلاس های متوسط و نسبتاً خوب و خوب جمعاً با 55/61 درصد بیشترین درصد سطح حوضه را به خود اختصاص داده اند. بررسی ها نشان میدهد که شیب های میانی جهت احداث سیستم های استحصال آب باران مناسب میباشند. بطوریکه مشاهدات میدانی و نتایج حاصله از بررسی منحنی ROC، نشان میدهد، اکثر 115 تکه جمع آوری آب باران در محل هایی قرار دارند که از لحاظ توپوگرافی و هیدرولوژی مناسب و بیش از 89درصد مکان های جمع آوری آب باران در کلاس های متوسط و نسبتاً خوب و خوب واقع شده که این موضوع بیانگر ارزیابی بسیار خوب مدل بوده و نشان میدهد که تلفیق تکنیک تصمیم گیری چندمعیاره (MCDA) و تحلیل شبکه ای ANP و GIS میتواند برای برنامه ریزی جمع آوری آب باران در مقیاس حوضه و زیرحوضه ابزار مفیدی باشد.https://hyd.tabrizu.ac.ir/article_10524_12045f329ad0d6e30bce3a3994860928.pdfدانشگاه تبریزهیدروژئومورفولوژی2383-325482820211122Zoning flood risk in the Shahr Chai Watershed in Miyaneh using Vikor modelپهنه بندی خطر سیلاب در حوضه آبریز شهر چای میانه با استفاده از مدل ویکور19371243810.22034/hyd.2021.40169.1536FAمحمدحسینرضائی مقدماستاد گروه آموزشی ژئومورفولوژی دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی دانشگاه تبریزداودمختاریاستاد گروه ژئومورفولوژی دانشگاه تبریزمجیدشفیعی مهردانشجوی دکتری ژئومورفولوژی دانشگاه تبریزJournal Article20200523Floods are one of the most common natural hazards, causing significant loss of life and property each year. The purpose of this study is to determine the risk areas of floods in Shahr Chai Miyaneh watershed. To implement this model, different layers such as slope, aspect, elevation, distance from river, river density, land use, vegetation, lithology, rainfall and soil were used. The final analysis and modeling was performed using the Vikor model. The results showed that rainfall, slope and distance from the river have the greatest impact on the occurrence of floods in this watershed. Also, according to the obtained results, 5.2 and 1021.7 square kilometers, respectively, are located in a very high-risk and high-risk area. Dangerous and very dangerous areas are mainly located along the main river and mountainous in the steep logic. Due to the high slope and height of the region, it plays an effective role in the amount of runoff and flow peak floods. Also, in the catchment area of Miyaneh Chai city, 2.2, 27.2, 1099.6, 1021.7 and 10.2 square kilometers, respectively, are in a very low risk, low risk, medium, high risk and very high risk area.سیلاب یکی از رایجترین مخاطرات طبیعی است که سالانه موجب خسارات جانی و مالی فراوانی در سراسر جهان میگردد. پهنهبندی پتانسیل سیلخیزی یکی از روشهایی است که جهت کاهش خطرات ناشی از سیل میتوان اتخاذ نمود. در این منطقه مطالعه ی جامعی در این زمینه صورت نگرفته است و هرسال وقوع سیلاب خسارات زیادی به بار میآورد بنابراین هدف از این پژوهش، تعیین پهنههای خطر سیلاب در حوضهی آبریز شهرچای میانه (بستان آباد - میانه) واقع در شمال غرب ایران میباشد. جهت اجرای این مدل از لایههای مختلفی همچون شیب، جهت شیب، طبقات ارتفاعی، فاصله از آبراهه، تراکم آبراهه، کاربری اراضی، پوشش گیاهی، لیتولوژی، بارندگی و خاک استفاده گردید. استانداردسازی با استفاده از روش فازی در محیط نرمافزار Arc Map صورت گرفت. تحلیل و مدلسازی نهایی با استفاده از مدل ویکور انجام گردید. نتایج نشان داد که شیب، بارندگی و جهت شیب بیشترین تأثیر را در وقوع سیلاب، در این حوضه دارند. همچنین با توجه به نتایج بهدستآمده به ترتیب 02/6 و 45/10 درصد از محدوده ی موردمطالعه در طبقه بسیار پرخطر و پرخطر قرار دارند.https://hyd.tabrizu.ac.ir/article_12438_0553c198dcfeb21fdb471e4b5b9027f7.pdfدانشگاه تبریزهیدروژئومورفولوژی2383-325482820211218Improving DRASTIC Model by Planning Gene Expression in Determining Aquifer Vulnerability to Nitrate
(Case Study: Kermanshah Plain)بهبود مدل DRASTIC با برنامهریزی بیان ژن در تعیین آسیب پذیری آبخوان به نیترات مطالعه موردی: آبخوان دشت کرمانشاه39621394210.22034/hyd.2021.44284.1574FAعرفانبهرامیعلوم و مهندسی آب , دانکشده کشاورزی , دانشگاه بیرجندعلیشهیدیدانشیار گروه علوم و مهندسی آب، رشتهی آبیاری و زهکشی، دانشکدهی کشاورزی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایرانJournal Article20210129were prepared as seven raster layers, and after ranking and weighing, the obtained DRASTIC index ranged between 45 and 115. Yet, as far as the model's major problem is applying expert opinions in ranking and weighing the variables, the main purpose of this study is to improve the DRASTIC model by using the gene expression model, which as an intelligent model has shown a desirable performance. Also, in a mixed form, it can cope with other models to provide acceptable results. Thus, DRASTIC variables of a 20- year statistical period (1999-2009) were defined as the model input, and nitrate concentration was defined as its output. Data in GEP model were divided into two categories: training and experimentation. Moreover, using the statistical parameters (R2, RMSE, MAE and r), the simulation results of the gene expression model were evaluated. The results indicate the model's high ability in estimating nitrate concentration and its high capability in improving DRASTIC model. For validation and improvement of DRASTIC model, statistical parameters, R2 and r, were used, which were specified according to the error of the range model. Also, for each time combining the parameter with the GEP model, a score was gained during different stages and repeated performances of the weight ranking model using weighing rank model of each parameter. Finally, by removing two parameters, S and T, the modified formula of the DRASTIC index which was obtained based on weighing was 5D, 4R, 5A, 5I, and 4C.آلودگی منابع آب زیرزمینی به علت نفوذ آلاینده ها از سطح زمین به سامانه آب زیرزمینی به ویژه در مناطق خشک و نیمه خشک که با کمبود کمی و کیفی منابع آب روبه رو هستند، یکی از معضلات جدی به شمار میآید. بنابراین ارزیابی آسیب پذیری آب زیرزمینی به منظور شناسایی مناطق دارای پتانسیل بالای آلودگی برای مدیریت منابع آب زیرزمینی امری ضروری است. در این پژوهش آسیب پذیری آبخوان دشت کرمانشاه در برابر آلودگی با استفاده از روش دراستیک مورد بررسی قرار گرفت. در مدل دراستیک هفت متغیر مؤثر در آسیب پذیری که شامل عمق سطح ایستابی، تغذیه ی خالص، محیط آبخوان، محیط خاک، توپوگرافی، محیط غیراشباع و هدایت هیدرولیکی است، به صورت هفت لایه ی رستری تهیه و پس از رتبه دهی و وزن دهی شاخص دراستیک تعیین، که مقدار آن ما بین 45 تا 115 حصول گردید. بنابراین هدف اصلی این پژوهش بهبود مدل دراستیک با استفاده از مدل بیان ژن که یکی از مدل های هوشمند که عملکرد خوبی را از خود نشان داده است و به صورت ترکیبی میتواند با مدل های دیگر هماهنگ شده و نتایج مورد پذیرشی را ارائه دهد استفاده گردید. بدین منظور متغیرهای دراستیک با طول دوره ی آماری 20 ساله (1378-1398) به عنوان ورودی مدل و غلظت نیترات به عنوان خروجی مدل تعریف شد. در مدل GEP داده ها به دو دسته آموزش و آزمایش تقسیم و با استفاده از شاخص های آماریR<sup>2</sup> ،NRMSE و MAE نتایج شبیه سازی مدل بیان ژن مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج حاکی از توانایی بالای مدل در برآورد غلظت نیترات و بهبود مدل DRASTIC را داشت. برای صحت سنجی و بهبود مدل DRASTIC از روش امتیازبندی شاخص آماریR<sup>2</sup> استفاده گردید. با حذف دو شاخص S و T فرمول اصلاح شده شاخص دراستیک بر پایه ی وزنده ی به صورت (5D , 4R, 5A , 5I, 4C) حاصل گردید.https://hyd.tabrizu.ac.ir/article_13942_c9c88a7e76cd36d78c9f186835089d3e.pdfدانشگاه تبریزهیدروژئومورفولوژی2383-325482820211218Field study of sediment and current of Karoun and Arvandroud rivers, in flood conditionsبررسی میدانی جریان آب و رسوب خروجی رودخانههای کارون و اروند در شرایط سیلابی63801365410.22034/hyd.2021.44785.1577FAمحمدفیاض محمدیگروه فیزیک دریا-دانشکده علوم دریایی-دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهرامیراشتری لرکیگروه فیزیک دریا، دانشکده علوم دریایی و اقیانوسی، دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر، خرمشهر، ایرانJournal Article20210306In the March and April of 2019, a huge flood covered several provinces in the southwest of Iran and the route of these floods was finally Karun and Arvanroud rivers through Khuzestan province. The purpose of this study is to measure the current speed and direction, temperature, salinity, water level, suspended sediment concentration, sediment transportation, discharge of Karun and Arvanroud rivers in flood conditions. In tidal rivers such as Karun River in Khorramshahr and Arvanroud River at the Iran-Iraq border, the tidal wave causes severe changes in flow pattern, and water level, so that requires continuous measurement over a tidal cycle (about 24 hours) to estimate a net flux of water and suspended sediment. Field measurements were performed on 5th April 2019 in spring tide in two stations in Karun and Arvanroud rivers. Analysis of the data shows that in flood conditions, water level fluctuations reduced drastically, so that the tidal range in Khorramshahr has decreased from about 100 cm to 26 cm. The average of salinity and current speed in Karun and Arvanroud stations were 0.62psu and 2.1psu, and 1.6m/s and 1.9m/s respectively. The direction of the flow, against the usual, was continuously towards the sea. The maximum suspended sediment concentration were 380g/m3 and 67g/m3 at Karun and Arvanroud stations, respectively. According to the above data, the average water discharge in Karun and Arvanroud were 2153m3/s and 7883m3/s, and the average sediment flux were 142 kg/s and 454 kg/s, respectively.ابتدای سال 1398 سیل عظیمی، چند استان در جنوب غرب کشور را فراگرفت و مسیر این سیلابها درنهایت استان خوزستان و رودخانههای کارون و اروند بود. هدف از این تحقیق اندازهگیری پارامترهای فیزیکی جریان در رودخانههای کارون و اروندرود در شرایط سیلابی است. در رودخانههای جزرومدی مثل کارون در خرمشهر و اروندرود در مرز ایران و عراق، جزرومد باعث تغییرات شدید سرعت و جهت جریان، و تراز سطح آب میشود و برای رسیدن به یک برآورد خالص از حجم سیلاب و آورد رسوب، نیاز به اندازهگیری پیوسته در یک سیکل کامل جزرومدی به مدت 25 ساعت است. اندازهگیریهای میدانی در 5/2/98 در زمان مهکشند در دو ایستگاه کارون و اروند انجام شد. تحلیل و بررسی دادهها نشان میدهند که شرایط سیلابی تغییرات تراز سطح آب را بهشدت کاهش میدهد بهنحویکه رنج جزرومد در خرمشهر در مقایسه با فصل کمآبی در شرایط مشابه مهکشند در 24 مهر1394 از حدود 100 سانتیمتر به 26 سانتیمتر کاهش یافت. میانگین شوری و سرعت جریان در کارون و اروند به ترتیب psu0.62 و psu2.1 و سرعت m/s1.6 و m/s1.9 اندازهگیری شد. جهت جریان نیز پیوسته به سمت دریا بود. بیشینه غلظت بار معلق در ایستگاه کارون و اروند به ترتیب g/m380 و g/m3 67 اندازهگیری شد. با توجه به مقادیر اندازهگیری شده مذکور، میانگین دبی آب در کارون و اروند به ترتیب m3/s 2153 و m3/s 7883 و میانگین شار رسوب به ترتیب kg/s142 و kg/s454 محاسبه شد.https://hyd.tabrizu.ac.ir/article_13654_6a9b40b3162591c42cf4385077663197.pdfدانشگاه تبریزهیدروژئومورفولوژی2383-325482820211218Calibration of IHACRES Hydrological Model Using Social Spider and Search and Rescue Multi-Objective Optimization Algorithmsواسنجی مدل هیدرولوژیکی IHACRES با استفاده از الگوریتم های بهینه سازی چندهدفه عنکبوت اجتماعی و جستجو و نجات811051307810.22034/hyd.2021.45015.1581FAامیرپویاصرافاستادیار گروه مهندسی عمران، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایرانحجت اللهقاسمیدانشجوی دکتری مهندسی و مدیریت منابع آب، گروه مهندسی عمران، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایرانJournal Article20210313ﻣﺪلﻫﺎى ﺑﺎرش - رواﻧﺎب به عنوان یکی از اﺑﺰارﻫﺎى ﺳﺎده و در ﻋﻴﻦ ﺣﺎل ﻛﺎرآﻣﺪ، در ﻣﺪلﺳﺎزىﻫﺎى ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻰ کاربرد فراوان دارند. اﻳﻦ ﻣﺪلﻫﺎ ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ اﻃﻼﻋﺎت ورودى از ﻗﺒﻴﻞ دﻣﺎ، ﺑﺎرش، ﺗﺒﺨﻴﺮ - ﺗﻌﺮق و اﻃﻼﻋﺎت ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻰ ﺣﻮﺿﻪ، رژﻳﻢ ﺟﺮﻳﺎن را ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از رواﺑﻂ رﻳﺎﺿﻰ ﺷﺒﻴﻪﺳﺎزى ﻣﻰﻛﻨﻨﺪ. در پژوهش حاضر، ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ اﻟﮕﻮرﻳﺘﻢهای بهینه سازی عنکبوت اجتماعی و عملیات جستجو و نجات در واﺳﻨﺠﻰ ﻣﺪل ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻰ IHACRES ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺷﺒﻴﻪﺳﺎزى ﺑﺎرش - رواﻧﺎب ﺣﻮﺿﻪی رودخانه ی اعظم هرات در استان یزد مورد ارزیابی قرار گرفته است. اﻟﮕﻮرﻳﺘﻢهای ﺑﻬﻴﻨﻪﺳﺎزى ﻓﻮق ﺑﻪ ﺻﻮرت ﭼﻨﺪﻫﺪﻓﻪ ﺑﺮاى واﺳﻨﺠﻰ شش ﭘﺎراﻣﺘﺮ ﺳﺮاﺳﺮى ﻣﺪل IHACRES اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪند. ﺗﻮاﺑﻊ ﻫﺪف در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪﺷﺪه در اﻳﻦ پژوهش ﺷﺎﻣﻞ دو ﺷﺎﺧﺺ ﻧﺶ - ﺳﺎﺗﻜﻠﻴﻒ و نش - ﺳﺎﺗﻜﻠﻴﻒ ﻟﮕﺎرﻳﺘﻤﻰ بوده ﺗﺎ ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪی آﻧﻬﺎ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﻣﺪل در ﭘﻴﺶﺑﻴﻨﻰ دﺑﻰﻫﺎى ﺣﺪاﻛﺜﺮى و ﺣﺪاﻗﻠﻰ مشخص گردند. ﭘﺲ از واﺳﻨﺠﻰ و ﺻﺤﺖﺳﻨﺠﻰ ﻣﺪل، از آن ﺑﺮاى ﺷﺒﻴﻪﺳﺎزى ﺳﻴﻼب برای دوره ی زمانی 2005- 2004 در ﺣﻮﺿﻪی ﻣﺬﻛﻮر اﺳﺘﻔﺎده ﮔﺮدﻳﺪ و ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﻣﺪل ارزﻳﺎﺑﻰ ﺷﺪ. ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻧﺸﺎن داد ﻛﻪ اﻟﮕﻮرﻳﺘﻢهای بهینه سازی عنکبوت اجتماعی و عملیات جستجو و نجات به ترتیب معادل 8١/٠ و 69/0، ﻋﻤﻠﻜﺮد خوب و قابل قبولی را در واﺳﻨﺠﻰ ﻣﺪل داﺷﺘﻪاﻧﺪ. در نهایت مشاهده شد که اﻟﮕﻮرﻳﺘﻢ بهینه سازی عملیات جستجو و نجات برای واسنجی مدل فوق مناسبتر میباشد. ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ، آﻧﺎﻟﻴﺰ ﺣﺴﺎﺳﻴﺖ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎى ﻣؤﺛﺮ ﻧﺸﺎن داد ﻛﻪ ﺿﺮﻳﺐ رواﻧﺎب ﺳﻄﺤﻰ، ﺣﺴﺎسﺗﺮﻳﻦ ﭘﺎراﻣﺘﺮ ﺳﺮاﺳﺮى ﻣﺪل IHACRES ﺑﻮده اﺳﺖ.https://hyd.tabrizu.ac.ir/article_13078_676cf032a64551bfe434b43cdab17fc0.pdfدانشگاه تبریزهیدروژئومورفولوژی2383-325482820211218Evaluation of the performance of SDSM and LARSWG statistical downscaling models for quantitative screening in predicting climate scenarios (Case study: Dust center south and southeast of Ahvaz)ارزیابی عملکرد مدلهای ریزمقیاس سازی آماری SDSM و LARSWG جهت غربالگری کمی در پیش بینی سناریوهای اقلیمی مطالعه موردی: کانون گرد و غبار جنوب و جنوب شرق اهواز1071261354910.22034/hyd.2021.45686.1586FAمریمباران پورگروه علوم و مهندسی خاک، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستانبیژنخلیلی مقدمگروه علوم و مهندسی خاک، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستانامینذرتی پورعضو هیات علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستانJournal Article20210425Abstract:<br />The climate change is a complex atmospheric-oceanic phenomenon on the global scale. Climate change and global warming is one of the most important factors affecting the degradation of water and soil resources in arid and semi-arid regions; Which increases the occurrence of dust phenomenon. The aim of this study was to evaluate the performance of two statistical downscaling models of SDSM and LARSWG for quantitative screening in predicting climate scenarios and also predicting climate change in the dust center of south and southeast of Ahvaz. In line with this goal, one of the three-dimensional paired oceanic models - AOGCM atmospheric general circulation called HadCM3, The results showed that the simulated data of both models, compared to the observed data, were significant compared to the long-term mean of the base period and had a high correlation with a high coefficient of determination (R2) for all parameters from 0.87 to 0.98. Finally, by confirming the existence of climate change in Khuzestan province , SDSM model due to direct use of HadCM3 models and large scale NCEP data and the type of simulation process and also Combined structure in data mining scale with RMSE, MAE and ME 0.97, 0.18 and 0.021, respectively; It has higher accuracy than LARSWG model in simulating climatic data in the dust center of southern Ahvaz. The SDSM model was also more successful in simulating daily temperature data and wind speed, and the LARSWG model had a better prediction of the daily precipitation parameter.تغییر اقلیم و گرمایش جهانی یکی از مهمترین عوامل موثر بر تخریب منابع آب و خاک در مناطق خشک و نیمه خشک است؛ که باعث افزایش وقوع پدیده ی گرد و غبار میگردد. هدف از این مطالعه ارزیابی عملکرد دو مدل ریزمقیاس سازی آماریSDSM و LARSWG به منظور غربالگری کمی در پیش بینی سناریوهای اقلیمی و همچنین پیش بینی تغییرات اقلیمی در کانون گرد و غبار جنوب و جنوب شرق اهواز میباشد. از مدل های سه بعدی جفت شده ی اقیانوسی- اتمسفری AOGCM با نام HadCM3، برای شبیه سازی متغیرهای اقلیمی دما، باد و بارش ؛ تحت سناریوهای انتشار B2 و A2 در دو دوره ی آینده نزدیک و دور استفاده شد. نتایج نشان دادند، داده های شبیه سازی شده هر دو مدل، نسبت به داده های مشاهده شده، در مقایسه با میانگین طولانی مدت دوره ی پایه، معنی دار و از همبستگی بالایی با ضریب تبیین بالا برای کلیه ی پارمترها از 87/0 تا 98/0، برخوردار هستند. در نهایت با تأیید وجود پدیده ی تغییر اقلیم در استان خوزستان و به خصوص در کانون بحرانی ریزگرد جنوب و جنوب شرق اهواز، مدل SDSM به دلیل استفاده مستقیم از مدلهای HadCM3 و داده های بزرگ مقیاس NCEP و نوع فرآیند شبیه سازی و همچنین ساختار ترکیبی در ریزمقیاس گردانی داده ها با RMSE، MAE و ME به ترتیب 97/0، 18/0 و 021/0؛ از دقت و صحت بالاتری نسبت به مدل LARSWG در شبیه سازی داده های اقلیمی در کانون گرد و غبار جنوب اهواز برخوردار است. همچنین مدل SDSM در شبیه سازی داده های دمایی روزانه و سرعت باد موفق تر عمل نموده و مدل LARSWG ، پیش بینی بهتری از پارامتر بارش روزانه داشته و دقت و صحت بالاتری نشان داد.https://hyd.tabrizu.ac.ir/article_13549_613ba25d4240e813df62957e9f77c06b.pdfدانشگاه تبریزهیدروژئومورفولوژی2383-325482820211218Effective Factors in Ground Water Variations and Water Table Decrease in Ardabil Plainبررسی عوامل مؤثر بر تغییرات سطح آب زیرزمینی و افت آبخوان در دشت اردبیل1271431377910.22034/hyd.2021.46333.1590FAسیناضیاییدانشگاه محقق اردبیلاباذراسمعلیدانشیار گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلیرئوفمصطفیزادهدانشیار گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلیاردوانقربانیاستاد گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلیJournal Article20210601The aim of this study was to investigate the factors affecting the decrease and change of groundwater level in Ardabil plain in two periods 1995 to 2005 and 2005 to 2015. The monthly precipitation data of Ardebil, Nir, Namin, Abi baglo, Hir, Samiyan stations in the Ardabil plain during the statistical period of 1995-2015 and monthly data of the height of the station in 24 Piezometric well ring were chosen for the plain. Landslide OLI and TM satellite imagery was used to prepare land use map for the target periods in June 1993, 2005, and 2015. The results of land use changes in the years 1993, 2005, and 2015 in the Ardabil plain showed the highest watery agriculture with 48156.26, 50678.66, and 58356.68 and area water level, respectively, were with 168.75 ,88.65 and 380.95 ha, lowest level Which indicates the high level of agricultural land involvement in the decline of agricultural land in the Ardebil plain. The study of the process of Piezometric Wells showed that in the plain of Ardabil, the maximum height of the surface of the station (1437 m) is related to the southern parts of the plains around the village - Noshahr-Kargan and the minimum height (1300 m) is related to the village of Khalifaulo Sheikh. The highest level of cultivation is also focused on user plans in these areas.محدودیت پتانسیل آب زیرزمینی در آبخوان آبرفتی دشت اردبیل و عدم توجه به میزان برداشت مجاز و توسعه ی روز افزون مصارف کشاورزی، شرب، صنعت، بهرهبرداری ناموزون و نامتناجس، عدم جایگزینی آن از طریق ریزشهای جوی به دلیل مواجه شدن با سالهای کمآبی و خشک، موجب گردیده که آبخوان دشت اردبیل با افت سطح و در نتیجه کاهش حجم مخزن مواجه شود. این پژوهش با هدف بررسی عوامل مؤثر بر افت و تغییرات سطح آبهای زیرزمینی دشت اردبیل در دو مقطع زمانی 1995 تا 2005 و 2005 تا 2015 انجام گرفت. برای انجام پژوهش حاضر، از دادههای بارش ماهانه ایستگاه های هواشناسی اردبیل، نیارق، نمین، آبی بیگلو، هیر، سامیان واقع در داخل دشت اردبیل در طول آماری 20 ساله (1995-2015) و دادههای ماهانه ارتفاع سطح ایستابی تعداد 24 حلقه چاه پیزومتری برای دشت انتخاب شد. برای تهیه ی نقشه ی کاربری اراضی در دو دوره ی زمانی، تصاویر سنجنده های OLI و TM ماهواره لندست مربوط به خرداد ماه 1993، 2005 و 2015 استفاده شد. نتایج بررسی تغییرات سطح کاربری اراضی در طول سالهای 1993، 2005 و 2015 در دشت اردبیل نشان داد کاربری های زراعت آبی به ترتیب با 26/48156، 66/50678 و 68/58356 هکتار بیشترین سطح و پهنه ی آبی به ترتیب با 75/168، 65/88 و 95/380 هکتار کمترین سطح را داشتند که نشان از دخالت بالای اراضی کشاورزی در افت سطح ایستابی اراضی کشاورزی در دشت اردبیل میباشد. در نهایت بررسی روند تغییرات چاههای پیژومتری نشان داد در دشت اردبیل حداکثر تراز سطح ایستابی (1437 متر) مربوط به قسمتهای جنوب دشت اطراف اراضی-نوشهر-کرگان و حداقل تراز (1300 متر) مربوط به اطراف روستای خلیفه لو شیخ میباشد. مطابق با نقشه ی پراکنش چاه ها، بیشترین تراکم چاه ها در منطقه ی شرقی و مرکزی دشت بوده است.https://hyd.tabrizu.ac.ir/article_13779_ed360e16f60e5012f1e5ab93413f639e.pdfدانشگاه تبریزهیدروژئومورفولوژی2383-325482820211218Simulating Groundwater Level of Selseleh Plain in Lorestan Province Using Modern Metaheuristic Algorithmsشبیهسازی سطح آب زیرزمینی دشت سلسله استان لرستان با استفاده از الگوریتمهای فراکاوشی نوین1451621338110.22034/hyd.2021.47162.1598FAحمیدرضاباباعلیاستادیار گروه مهندسی عمران، دانشگاه آزاد اسلامی واحد خرم آبادJournal Article20210725در سال های اخیر افت منابع آب زیرزمینی به عنوان مهمترین چالش در مسائل مدیریت منابع آب مطرح است. اولین گام در جهت مدیریت آب زیرزمینی، شـبیهسازی سطح آب زیرزمینی و شناسایی عوامل مؤثر بر سطح آب زیرزمینی است. از این رو در این پژوهش جهت شبـیهسازی سطح آب زیرزمینی دشت سلسله واقع در استان لرستان از مدل ترکیبی رگرسیون بردار پشتیبان (SVR) با موجک و الگوریتمهای فرا ابتـکاری گرگ خاکـستری (GWO) و خفاش (BA) در مقیاس زمانـی ماهانه طی دوره ی آماری 2020-2010 استفاده شـد. مـعیارهای ضریب همبستگی (R<sup>2</sup>)، مـجذور میانگین مربعات خطا (RMSE) ، میانگین مطلق خطا (MAE)، ضریب بهرهوری نش-ساتکلیف (NSE)، درصد بایاس (PBIAS) برای ارزیابی و مقایسه ی عملکرد مدلها مورد استفاده قرار گرفت. نتایج نشان داد هر سه مدل هیبریدی، در الگوهای ترکیبی نتایج بهتری نسبت به سایر الگوهای تعیینشده دارند. همچنین، با توجه به معیارهای ارزیابی مشخص شد که از بین مدلهای بهکاررفته در شبیه سازی سطح آب زیرزمینی، مدل رگرسیون بردار پشتیبان-موجک با ضریب تعیین (988/0-975/0R2=)، ریـشه ی میانگین مربعات خطا (146/0-112/0RMSE=)، میانـگین قدرمطلق خطا (m093/0-076/0MAE=) ضریب نش ساتکلیف (978/0-963/0NS=) و درصد بایاس (001/0PBIAS=) در مرحله ی صحت سنجی عملکرد بهتری نسبت به سایر مدل ها از خود نشان داده است.https://hyd.tabrizu.ac.ir/article_13381_3ef027b80fcc9617b313252ea439b669.pdfدانشگاه تبریزهیدروژئومورفولوژی2383-325482820211218Risk or Sensitivity Assessment of Surface Water Pollution in the Catchment Area of Ahmad Beyglu Dam Using a WRASTIC Modelارزیابی ریسک یاحساسیت آلودگی منابع آب سطحی در حوضهی آبریز سد احمدبیگلو با استفاده از مدل وراستیک1631891390810.22034/hyd.2021.47234.1599FAمحمدولی اوغلودانشجوی کارشناسی ارشد رشته مهندسی و مدیریت منابع آب، دانشکده فنی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اسلامشهر، ایرانمحمودذاکری نیریگروه عمران، واحد اسلامشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایرانJournal Article20210729Contamination risk assessment of water resources and pollution zoning can provide useful information for quality control of these resources. In this regard, in line with policies to prevent pollution of water resources and control of pollutants, optimal use of water resources, determining the potential risks of pollutants in catchments seems necessary. The purpose of this study is to assess the pollution risk of Ahmad Biglou Dam catchment using WRASTIC method. Therefore, in the present study, the Iranian surface water quality index (IRWQISC) was used to evaluate the efficiency of the vestic index and its adaptation to the real environment. According to the results, the risk levels of wastewater discharge, recreational and tourism activities, agricultural activities, catchment size, communication routes, industrial activities and land use for sub-basins A1, A2, A3, A4, A4, A5, A7, A5, A6, A5, With 35,35,44,28,29,16 and 18. The results show the fact that the level of risk from sparsely populated, pristine and less developed industrial and recreational areas to densely populated areas, has access to, close to the city, tourism and has increasing industries. According to the results of model validation with the current status of water pollution in the catchment area of Ahmad Biglou Dam, sub-basin A2 with 70% compliance at the location of quality monitoring station No. 2 and with 81% compliance at the location of quality monitoring station No. 3 and sub-basin A3 at the location of quality monitoring station No. 4 has 88% correlation with the obtained risk index.ارزیابی ریسک آلودگی منابع آب و پهنهبندی آلودگیها میتواند اطلاعاتی سودمند جهت کنترل کیفی این منابع ایجاد کند. در این راستا همسو با سیاستهای جلوگیری از آلودگی منابع آب و کنترل آلایندهها، استفاده بهینه از منابع آب، تعیین میزان پتانسیل ریسک های ناشی از منابع آلاینده در حوضههای آبریز لازم و ضروری به نظر میرسد. هدف این پژوهش ارزیابی ریسک آلایندگی حوضه ی آبریز سد احمدبیگلو با استفاده از روش WRASTIC میباشد. با عنایت به اینکه تحقیقات اخیر صرفاً به ارزیابی ریسک با شاخصهای مرسوم پرداخته است و یکی از مسایل مهم در مدل سازی ریسک در طبیعت بررسی صحت مدل و کارایی آن مدل میباشد؛ بنابر این در پژوهش حاضر برای ارزیابی کارایی شاخص وراستیک و تطابق با محیط واقعی از شاخص کیفیت آب های سطحی ایران (IRWQI<sub>SC</sub>) استفاده شد. طبق نتایج حاصله، میزان ریسک شاخصهای تخلیـه فاضلاب، فعالیتهای تفریحی و گردشگری، فعالیتهای کشاورزی، اندازه حوضه ی آبریز، راههای ارتباطی، فعالیتهای صنعتی و کاربری اراضی برای زیرحوضههایA1, A2, A3 ,A4, A5, A6, A7 به ترتیب برابر با 18، 16، 29، 28، 44، 35، 35 میباشد. نتایج گویای این واقعیت است که میزان ریسک از مناطق کمجمعیت، بکر و کمتر توسعهیافته صنعتی و تفریحـی بـه مناطق پرجمعیت، دارای دسترسی، نزدیک به شهر، توریستی و دارای صنایع رو به افزایش است. طبق نتایج اعتبارسنجی مدل با وضعیت فعلی آلودگی آب در حوضه ی آبریز سد احمدبیگلو، زیرحوضهی A2 در محل ایستگاه پایش کیفی شماره 2 دارای مطابقت 70 درصدی و در محل ایستگاه پایش کیفی شماره 3 دارای مطابقت 81 درصدی و زیرحوضه ی A3 در محل ایستگاه پایش کیفی شماره 4 دارای مطابقت 88 درصدی با شاخص ریسک به دست آمده میباشد.https://hyd.tabrizu.ac.ir/article_13908_515fea0f707cb6953a28aa2d0925ab23.pdfدانشگاه تبریزهیدروژئومورفولوژی2383-325482820211218Prioritization of Linear Erosion Using Morphometric and Geomorphological Indicators
Case Study: Gheshlagh Watershed, Sanandaj West of Iranاولویت بندی فرسایش خطی با استفاده از شاخص های مورفومتری و ژئومورفولوژیکی مطالعه موردی: حوضهی آبریز قشلاق-سنندج غرب ایران1912141388310.22034/hyd.2021.47623.1601FAهادینیریاستادیار گروه ژئومورفولوژی ، دانشکده منابع طبیعی ، دانشگاه کردستان، سنندج، ایرانممندسالاریاستادیار گروه ژئومورفولوژی ، دانشکده منابع طبیعی ، دانشگاه کردستان، سنندج، ایرانژیلاچارداولیدانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه کردستان گروه ژئومورفولوژیJournal Article20210826The soil erosion issue and lands' degradation is one of the most important issues in natural sciences. Soil erosion is the predominant geomorphic process on many land surfaces. In order to assess the environmental and economic consequences of soil erosion, quantitative data are needed. In this research, soil erosion is studied with of morphometric parameters. For this aim, Gheshlagh river basin iin Kurdistan province, was studied. Areas with a rating of more than 2 that entered directly into the main river were plotted as sub-basins for morphometric calculations. These areas included 47 sub-basins. The number of 16 morphometric parameters were calculated to determine the morphometric conditions of the basin and were considered as the input layer. Then, the results of these parameters were aggregated by four multi-criteria decision models TOPSIS, VIKOR, SAW and CF. In all four, the northern sub-basins were classified as areas with low and very low susceptibility to erosion. These basins are often located in volcanic rocks. In a general view, according to all four models studied, the basins in the lithology of dark gray shale (Sanandaj shale). Their sensitivity to erosion have been classified from moderate to very high. the final results showed that the multi-criteria decision-making methods, by presenting a classification, divide the region into several classes in terms of the degree of erosion sensitivity, and the VIKOR method, due to the greater coefficient of variation, has more accurate than the others.مسئله فرسایش خاک و تخریب زمین یکی از مهمترین مسائل در علوم طبیعی است که ارزیابی پیامدهای زیستمحیطی و اقتصادی آن به داده های کمی نیاز دارد. حوضه رودخانه قشلاق در استان کردستان برای مطالعه چنین مخاطرهای انتخاب شد زیرا این حوضه در یک اقلیم نیمه خشک قرارگرفته و لیتولوژی آن اغلب شیل (سازند سنندج) است. جهت تحقیق در این زمینه شاخه های از رودخانه که آبراهه های آنها دارای رتبه سه و بیشتر، بر اساس روش استرالر بودند و مستقیماً وارد شاخه اصلی میشدند بهعنوان زیر حوضه برای محاسبه شاخص ها ترسیم گردید. 47 زیر حوضه، محدوده حوضه قشلاق را پوشش داد. تعداد 16شاخص ژئومورفولوژیکی برای تعیین وضعیت فرسایش حوضه محاسبه و بهعنوان لایه ورودی در نظر گرفته شد. سپس، نتایج این شاخص ها توسط چهار مدل تصمیم چند معیاره TOPSIS ، VIKOR ، SAW و CF ادغام گردید. در هر چهار مورد، زیر حوضه های شمالی بهعنوان مناطقی با حساسیت کم و بسیار کم در برابر فرسایش طبقه بندی شدند. این حوضه ها اغلب دارای سنگهای آتشفشانی هستند. در یک دید کلی، طبق هر چهار مدل بکار رفته، زیر حوضه های که لیتولوژی غالب آنها شیلی است، در طبقات فرسایشی متوسط تا بسیار زیاد قرار گرفتند. بر این اساس چنین استنباط شد که لیتولوژی تأثیر زیادی بر روی میزان فرسایش در حوضه آبریز قشلاق دارد. همچنین روش VIKOR، به دلیل ضریب تنوع بیشتر، از دقت بیشتری نسبت به بقیه روش ها برخوردار است.https://hyd.tabrizu.ac.ir/article_13883_8ece150bc9305d1b090e2fac2886c0fb.pdf