دانشگاه تبریز هیدروژئومورفولوژی 2383-3254 13 46 2026 03 21 Flood Risk Sensitivity Modeling Using Multi-Criteria Spatial Analysis, Case Study: Gotour Chai, Khoy County مدل سازی حساسیت خطر وقوع سیل با استفاده از تحلیل های مکانی چندمعیاره مطالعه موردی:بخشی از حوضه رودخانه قطور در شهرستان خوی 58 41 20461 10.22034/hyd.2025.67046.1791 FA مریم بیاتی خطیبی استاد ژئومورفولوژی، گروه سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی‌، دانشگاه تبریز‌،تبریز ، ایران. فاطمه مقدم کارشناسی ارشد مهندسی علوم خاک گرایش پیدایش ورده بندی خاک، گروه مهندسی علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه. ایران. Journal Article 2025 05 06 Flooding is one of the natural disasters that causes economic losses and the death of many people every year. Among natural disasters, flooding is the deadliest crisis. The vastness of Iran, along with the diversity of climate and the spatial and temporal changes in rainfall in its watersheds, cause massive floods in the country every year. In recent years, the increase in rainfall due to the impact of climate change has been the main cause of flood risks.Therefore, the aim of the present study is to zone the flood risk sensitivity of the Khoy County basin. For this purpose, first, using Landsat images and object-oriented classification techniques, they were extracted and classified into classes (agricultural and garden lands, saline lands, residential lands, pastures and barren lands, and rocky outcrops). In the next stage, by identifying the factors affecting the flooding of the region and preparing information layers for each criterion in GIS, the standardization of the layers was carried out using the fuzzy membership function, the ranking and weighting of the criteria was carried out using the critical method and the ANP method using the Super Decision software, and the final modeling was carried out using the ANP multi-criteria analysis method. Then, the sensitivity analysis of the criteria was performed using the training data. Then, by applying different stages of the model on the maps, the flood sensitivity zoning map of the basin of the region was extracted in 5 classes from very high risk to very low risk. سیل یکی از بحران‌های طبیعی است که سالانه منجر به خسارات اقتصادی و مرگ بسیاری از مردم میگردد؛ در میان بلایای طبیعی، سیل مرگبارترین بحران می‌باشد گستردگی کشور ایران به همراه تنوع آب و هوایی و تغییرات مکانی زمانی بارندگی‌ها در حوضه‌های آبریز آن، هر ساله موجب وقوع سیل‌های عظیم در این کشور میگردد در سالهای اخیر،تغییرات در ویژگی‌های محیطی ،افزایش بارندگی ناشی از تأثیر تغییرات آب و هوایی، و تغییرات کاربری‌ها علت اصلی خطرات سیل بوده‌است. هدف تحقیق حاضر، پهنه‌بندی حساسیت خطر سیلابی حوضه شهرستان خوی می‌باشد. بدین منظور ابتدا با استفاده از تصاویر لندست و تکنیک طبقه‌بندی شی‌گرا استخراج شد و به کلاس‌های (اراضی کشاورزی و باغی، اراضی شوره زار، اراضی مسکونی، اراضی مراتع و بایر و برون زدهای سنگی طبقه‌بندی شدند. در مرحله بعد، با شناسایی عوامل موثر در ایجاد سیل منطقه و تهیه لایه‌های اطلاعاتی هر معیار در GIS، استاتداردسازی لایه‌ها با استفاده از تابع عضویت فازی، روش رتبه‌دهی و وزن‌دهی معیارها با استفاده از روش کرتیک و روش ANP با استفاده از نرم افزار سوپردسیژن و مدل‌سازی نهایی با استفاده از روش تحلیل چندمعیاره ANP انجام شد. سپس تحلیل حساسیت معیارها با استفاده از داده‌های‌آموزشی انجام شد. سپس با اعمال مراحل مختلف مدل بر روی نقشه‌ها، نقشه پهنه‌بندی حساسیت سیل حوضه منطقه در 5 طبقه با خطر بسیار زیاد تا خطر بسیار کم، استخراج گردید. روش فرایند تحلیل ANP بیشترین وزن را به 3 معیار(میزان بارش، خواص خاک و کاربری اراضی)وکمترین وزن را به معیار (جهت شیب) تخصیص داده است. پتانسیل خطر سیل تحلیل چندمعیاره ANP سنجش از دور حوضه شهرستان خوی شمال غربی ایران https://hyd.tabrizu.ac.ir/article_20461_61038cd6d9743af7ac5c677f959ea6d9.pdf