دانشگاه تبریز هیدروژئومورفولوژی 2383-3254 13 46 2026 04 12 Evaluation of the fractal dimension flood hydrograph and WinTR-55, NRCS, HEC-HMS models of the Malayer Kalan Dam Basin ارزیابی هیدروگراف سیل بعد فراکتال و مدل های WinTR-55 ، NRCS، HEC-HMS حوضه سد کلان ملایر 116 92 20451 10.22034/hyd.2025.68216.1803 FA پریسا شاهسوند - دانش آموخته کارشناسی ارشد مهندسی طبیعت، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران. علیرضا ایلدرمی استاد گروه مهندسی طبیعت ، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست ، دانشگاه ملایر ، ملایر ، ایران حمید نوری دانشیار گروه مهندسی طبیعت ، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران Journal Article 2025 07 26 One of the methods for estimating floods in these basins is to use hydrological modeling.The purpose of this study is to analyze the maximum flood discharge using fractal dimensionandWinTR-55, NRCS, and HEC-HMS models in some sub-basins of the Malayer Dam inHamedan usinggeomorphological data.The study shows that in the Acsub-basin there is an acceptable agreement between the NRCS unithydrographs and the fractal dimensionunit, and the HEC-HMS model output also indicates that there is anacceptable agreement between the observational data and the modeloutput in the Ac sub-basin, which is observed in the fractal dimension and the HEC-HMS output as a single NRCS hydrograph. The results of calculating peak discharge using theGeomorphological Unit Hydrograph method, despite the small size and small changes in the basin's geomorphological parameters, show that the peak discharge values estimated in the GIUH method differ little from the observed and calculated discharges using the WinTR-55 model, which means that geomorphological parameters play an important and effective role in estimating peak discharge. Studies have shown that the hydrographs of the WinTR-55 model provide acceptable measurements of observational data in return periods of less than 5 years, and as the return periodincreases, the accuracy of the model decreases. In addition, the model is more sensitive to the values of the CNcurve number, indicating that the model provides acceptable results for sub-basins and isnot suitable for larger basins. Therefore, it is suggested that for small basins, the winTR-55 model and the fractal dimension with higher and more accurate drainage density be used. یکی از روش‌های برآورد سیلاب در این حوضهها، استفاده ازروش مدل‌سازی هیدرولوژیکی است. هدف ازاین بررسی تحلیل دبی حداکثرسیلابی بعد فراکتال ‌و مدل‌های‌WinTR-55 ، NRCS، HEC-HMS در برخی زیرحوضه سد کلان ملایر همدان بااستغاده ازداده‌های ژئومورلوژی است‌. بررسی نشان می‌دهد‌ که در زیر حوضه Ac بین هیدروگراف های واحد NRCS و واحد بعد فراکتال تطابق قابل قبولی وجود دارد و خروجی مدل HEC-HMS نیز بیانگر این است که بین داده های مشاهداتی و خروجی مدل نیز در زیر حوضه Ac انطباق قابل قبولی وجود داردکه دربعد فراکتال وخروجی HEC-HMSبصورت یک هیدروگراف واحد NRCS مشاهده می‌شود‌. نتایج محاسبه دبی اوج با استفاده از روش هیدروگراف واحدژئومورفولوژی علیرغم وسعت کم و تغییرات کم پارامترهای ژئومورفولوژی حوضه نشان می‌دهد که مقادیر دبی اوج برآورد شده در روش GIUH با دبی‌های مشاهداتی و محاسباتی توسط مدل WinTR-55 اختلاف کمی دارند و به معنای آن است که پارامترهای ژئومورفولوژی نقش مهم و مؤثری در برآورد دبی اوج ایفا می‌کنند. بررسی‌ها ‌نشان داد که هیدروگرافهای مدل WinTR-55 در دوره بازگشت‌های پایین‌تر از 5 سال سنجش قابل قبولی را نسبت به دادههای مشاهداتی انجام می‌دهد و هرچقدر دوره بازگشت‌ها بیشتر می‌شود‌ از دقت مدل کاسته می‌شود بعلاوه مدل به مقادیر شماره منحنی CN حساسیت بیشتری نشان میدهدو بیانگر این است که‌ مدل برای زیرحوضه ها نتایج قابل قبولی ارائه داده و برای حوضه‌های بزرگ‌تر مناسب نمی‌باشند‌. بنابراین پیشنهاد میشود که‌ برای حوضه‌های کوچک ازمدل winTR-55 و بعد فراکتال با تراکم زهشکی بیشتر و دقیق‌تر‌استفاده شود https://hyd.tabrizu.ac.ir/article_20451_64ba32a9d55abad8931754ddd868b425.pdf