دانشگاه تبریز هیدروژئومورفولوژی 2383-3254 13 46 2026 03 21 Landslide Hazard Assessment in the Onarchay Watershed of Meshkinshahr Using the (MABAC) Model ارزیابی خطر زمین‌لغزش درحوضه‌ی آبریز اُنارچای مشکین شهر با استفاده از مدل‌ماباک (MABAC) 19 1 19754 10.22034/hyd.2025.65991.1779 FA عقیل مددی استاد، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. 0000-0002-1036-4292 صیاد اصغری سراسکانرود استاد، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران داور تقی زاده دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی دانشگاه محقق اردبیلی Journal Article 2025 02 24 One of the most important forms of geomorphological processes on the Earth's surface is landslides. Landslides are dynamic processes that play a role in the change and evolution of slopes (Guzzetti et al., 2005:274). This phenomenon occurs due to the displacement of constituent materials on slopes; the result is the movement of a large mass of materials down the slopes (Maddi, 2009:77). The displacement of soil and rock masses on slopes originates from two external and internal factors.However, this phenomenon causes the formation and evolution of slopes in mountainous areas (Roering et al., 2005:655). But they cause damage or death to humans and also significant financial losses to mountainous areas, agricultural lands and facilities in that area such as communication roads and development sectors (Mohammadnia et al., 2018:115). In this context: (Maddadi et al., 2019), conducted a comparative evaluation of MABAC and CODAS multi-criteria decision-making in landslide risk zoning in Kausar County. (Yalcin, 2008), evaluated landslide areas in the Ardsin region of Turkey using the analytic hierarchy process and statistical index and weighting factor. Therefore, considering that no research has been conducted on landslides in the Onarchay region so far. Therefore, the purpose of this study is to investigate the various factors affecting the occurrence of landslides in the Onar Chay watershed of Meshkinshahr and to zoning the landslide risk using the (MABAC) model. حوضه آبریز اُنارچای مشکین‌شهر با مساحت 36/122 کیلومتر‌مربع در استان‌ اردبیل، جنوب‌شرقی شهرستان مشکین‌شهر در موقعیت جغرافیایی بین ʺ 01 ´50 °47 تا ʺ 16 ´55 °47 طول شرقی و ʺ38 ´14 °38 تا ʺ 06 ´34 °38 عرض شمالی واقع شده است . این حوضه به دلیل ویژگی‌های خاص زمین‌شناسی، اقلیمی، ژئومورفولوژیکی پیوسته تحت تأثیر زمین‌لغزش بوده است. لذا، تحقیق حاضر با هدف پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش در این حوضه انجام شده‌است. روش مورد استفاده بر‌اساس مدل تصمیم‌گیری چند‌معیارۀ ماباک (MABAC) و در محیط‌های نرم‌افزاری EXCEL و GIS صورت گرفت. در راستای پهنه‌بندی زمین‌لغزش اُنارچای از 12 متغیر مهم موثر بر وقوع زمین‌لغزش: زمین‌شناسی‌، خاک‌شناسی‌، لیتولوژی، فاصله ‌از‌گسل‌، پوشش‌‌گیاهی، شیب، جهت شیب، طبقات‌ارتفاعی‌، بارش، فاصله ‌ازآبراهه‌، کاربری‌اراضی، فاصله ‌از‌جاده استفاده گردید. وزن‌دهی به معیارهای مورد بررسی در ماباک با استفاده از روش کریتیک (CRITIC) انجام شد. در نهایت، لایه‌های موضوعی مؤثر بر رویداد زمین-لغزش با توجه به وزن و ضرایب آن‌ها در محیط نرم‌افزار GIS با استفاده از روش ترکیب‌وزنی با یکدیگر ترکیب و نقشه نهایی پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش بدست آمد. با توجه به خروجی حاصل از بکارگیری روش ماباک، عوامل شیب،کاربری‌اراضی، لیتولوژی و زمین شناسی با کسب امتیاز بیشتری در رتبه‌های اول تا چهارم قرار گرفتند. بدین ترتیب از مجموع 36/122 کیلومتر مربعی مساحت حوضه، 72/22 کیلومتر‌مربع (50/18درصد )‌، 64/30کیلومتر‌مربع ( 25 درصد)، 10/29کیلومتر مربع (80/23درصد)، 26/20کیلومتر مربع (60/16درصد) و 64/19 کیلومتر‌مربع (10/16درصد) به ترتیب در کلاس‌های با خطر زمین‌لغزش خیلی‌زیاد، زیاد ، متوسط ، کم و خیلی‌کم قرار گرفتند. https://hyd.tabrizu.ac.ir/article_19754_9912978bf45b4927413691fca1f1b740.pdf